رابطه اندازه مردمک چشم با قدرت تخیل: یافتههای جدید علوم شناختی

رابطه اندازه مردمک چشم با قدرت تخیل یافتههای جدید علوم شناختی, یکی از جذابیتهای مطالعه کتاب یا گوش دادن به خاطرات، توانایی ذهن در تصویرسازی توصیفات و رویدادهای شنیده شده است. این فرآیند تخیلی برای بسیاری از افراد مبنای تولید ایدههای نوین و حل چالشهاست؛ با این حال همه انسانها از این قابلیت به یک اندازه برخوردار نیستند. برخی افراد دچار آفانتازیا میشوند و قادر به خلق تصویر ذهنی نیستند، اگرچه خلاقیت آنها ضرر نمیکند.

پژوهشهای اخیر دانشمندان را به این پرسش سوق داده که آیا اندازه مردمک چشم میتواند نشاندهنده قدرت تخیل فرد باشد؟ عوامل موثر بر تغییر اندازه مردمک مردمک چشم اندازه ثابتی ندارد و برای بهینهسازی دید در محیطهای مختلف به طور مداوم تغییر میکند. مهمترین عوامل کنترلکننده آن عبارتند از ۱.

شدت نور محیط مشابه دیافراگم در دوربینهای عکاسی، مردمک در محیطهای تاریک باز شده (میدید) تا نور بیشتری به شبکیه برسد و در محیطهای پرنور تنگ میشود تا کیفیت دید بهینه بماند. این مکانیسم منعکاسی نوری است و مستقیماً با فرآیندهای شناختی مرتبط نیست. ۲. محرکهای شناختی و احساسیp>برخلاف تصور رایج، نور تنها عامل تعیینکننده اندازه مردمک نیست.

ی تشخیص بهتر شکارچگان در شب حیاتبخشی بوده است. در علم زبان بدن نیز اندازه مردمک به عنوان نشانگر صداقت و علاقه مورد تحلیل قرار میگیرد. ۳.

فعالیت تخیلی ذهنی پژوهشگران دانشگاه پرینستون در سال ۲۰۲۱ کشف کردند که هنگام خواندن جملات استعاری و تصویری که نیازمند تصویرسازی ذهنی هستند، مردمک شرکتکنندگان به طور معناداری باز میشود. در مقابل، خواندن جملات ساده و محض اطلاعی تغییری در اندازه مردمک ایجاد نمیکند. بررسیهای سال ۲۰۲۲ نیز نشان داد که کیفیت تصویر ذهنی (مثلاً فضاهای روشن در برابر تیره) مستقیماً بر میزان تغییرات مردمک اثر میگذارد.

قدرت تخیل بیشتر، میدیدگی بیشتر مردمک تیم تحقیقاتی دانشگاه نیو ساوث ولز استرالیا با مقایسه افراد عادی (غیرآفانتاز) و مبتلا به آفانتازیا، رابطه مستقیم بین شفافیت تصویرسازی ذهنی و میزان باز شدن مردمک را تایید کردند.

نشان میدهد که اندازهگیری دینامیک مردمک میتواند به عنوان یک نشانگر فیزیولوژیکוביجکتسنج برای ارزیابی قدرت تصویرسازی ذهنی کار کند.

کاربردهای بالقوه این کشف در علوم شناختی ربکا کیوگ، از محققان اصلی، معتقد است این نتایج گستردگی تفاوتهای فردی در پردازش ذهنی را آشکار میکند. جوئل پیرسون در حال توسعه ابزاری آنلاین بر پایه پوپیلومتری (پیمایش مردمک) است تا طیف وسیعی از تواناییهای تصویرسازی را کمیسازی و آفانتازیا را تشخیص دهد.

مستقیماً میزان هوش را نشان میدهد؟

برخی متاآزها همبستگی ضعیف تا متوسطی بین اندازه پایه مردمک و نمرات آزمونهای شناختی (حافظه، استدلال، توجه) گزارش کردهاند، اما این رابطه قطعی و یکطرفه نیست و نمیتوان از آن به عنوان معیار هوش استفاده کرد. آیا میتوان با نگاه به مردمک کسی، قدرت تخیل او را دقیقاً سنجید؟ تغییرات لحظهای مردمک یکی از چند شاخص فیزیولوژیک است که محققان برای مطالعه فرآیندهای شناختی به کار میبرند.

به تنهایی و در شرایط غیرکنترل شده (نور متغیر، استرس، دارو) معیار دقیق و مستقل تشخیص قدرت تخیل محسوب نمیشود. آیا همه افراد هنگام تخیل، تغییرات مردمک نشان میدهند؟ اکثریت مردم (غیرآفانتاز) هنگام تصویرسازی ذهنی فعال، میدیدگی مردمک تجربه میکنند. افراد مبتلا به آفانتازیا که فاقد تصویرسازی ذهنی خوداختیار هستند، این الگو را نشان نمیدهند. آیا این یافته کاربرد عملی در زندگی روزمره دارد؟

در حال حاضر کاربرد اصلی در محیطهای پژوهشی، بالینی (تشخیص آفانتازیا) و طراحی سیستمهای تطبیقی آموزشی است. برای عموم مردم ابزاری ساده و در دسترس برای سنجش روزمره تخیل وجود ندارد. نکته مطالب بر پایه یافتههای علمی جاری تدوین شده و جایگزین مشاوره یا تشخیص پزشکی نیستند. جمعبندی شواهد علمی نشان میدهد که در شرایط کنترلشده (نور ثابت و عدم محرکهای جانبی)، میدیدگی مردمک چشم همبستگی معناداری با شدت و شفافیت تصویرسازی ذهنی دارد.

هرچه تصویر ذهنی حیاتیتر و دقیقتر باشد، باز شدن مردمک بیشتر است. این کشف نه تنها درک ما از تفاوتهای فردی در قوه تخیل را عمیقتر میکند، بلکه راه را برای ابزارهای سنجش عینی و غیرتهاجمی در علوم شناختی باز میگذارد.