رهبری فروتنانه: تواضع و فروتنی چگونه رهبری را متحول میکند؟
وقتی فردی به مقام رهبری یک مجموعه میرسد، تنها یک سرپرست باردهد، مگر اینکه بتواند بهترین استعدادها را در نیروهایش بیدار کند. کلید دستیابی به این نتیجه در تواضع و فروتنی در سبک رهبری نهفته است.
بر اساس تحقیقات اینا اینسی، استاد رفتار سازمانی مدرسه بیزینس لندن، قدرت میتواند باعث شود رهبران دچار وسواس شدید در قبال خروجیها و کنترل مجموعه شوند. این وسواس آنها را به سمت نگاه ابزارگرایانه به نیروها سوق میدهد تا تنها به عنوان وسیلهای برای تحقق اهداف شخصی دیده شوند.
🔗 بیشتر بخوانید: تحلیل داده چیست؟ ۵ تکنیک کلیدی و مراحل کامل فرآیند آن
دن کیبل، استاد دیگر این موسسه، در پژوهشهای خود به این نتیجه رسیده که چنین رویکردی مبنای افزایش ترس در میان کارکنان است. ترس از نرسیدن به اهداف، از دست دادن پاداشها و ناکامی. در پی این ترس، انرژی مثبت افراد سرکوب شده و انگیزه آنها برای نوآوری و یادگیری محو میگردد.
کیبل در مقالهای با عنوان نحوه عملکرد رهبری فروتنانه، موردی را از یک شرکت تحویل غذا در بریتانیا تشریح میکند. این شرکت که روزانه میلیونها سفارش شیر و نان را به مشتریان میرساند، با کاهش مشارکت رانندگان روبرو بود، در حالی که مدیریت به دنبال کاهش هزینهها و بهبود زمان تحویل بود.
🔗 بیشتر بخوانید: مرخصی استحقاقی؛ هرآنچه باید بدانید
مدیران جلسات هفتگی با رانندگان برگزار کرده و لیستی از خطاها و شکایات را مرور میکردند، اما این جلسات نه تنها سودمند نبود، بلکه باعث نارضایتی روزافزون رانندگان باتجربه میشد.
چرا این روش شکست خورد؟ زیرا سبک رهبری بالا به پایین منسوخ شده و نتایج معکوس دارد. تمرکز بیش از حد بر کنترل و اهداف نهایی، دستیابی به نتایج مطلوب را دشوارتر میسازد. اصل اساسی این است که باید به افراد پشتیبانی کرد تا انگیزه، انرژی و حس کارآمدی داشته باشند و بهترین عملکرد را نشان دهند.
یکی از بهترین راهحلها، رهبری خادم یا خدمتگزار است که تواضع و فروتنی را مبنای کار خود قرار میدهد. رهبران خادم نقش اصلی خود را خدمت به کارکنان در مسیر رشد میدانند و از آنها حمایت عاطفی و ملموس میکنند.
به بیان صریح، رهبران خدمتی تواضع، شجاعت و بینش لازم را دارند تا بپذیرند میتوانند از تخصص افرادی که در سلسله مراتب پایینتر هستند، بهرهمند شوند. آنها به طور فعال به جستجوی ایدهها و مشارکتهای منحصر به فرد نیروهایشان میپردازند و فضایی برای یادگیری میسازند که در آن کارکنان به بهترین نسخه خود تبدیل میشوند.
رهبر فروتن و خدمتی، فردی با اعتماد به نفس پایین یا روحیه نوکرا نیست، بلکه نیروهایش را به استقلال، خلاقیت، آزمایش ایدههای نو و مشارکت در سازمان ترغیب میکند.
در ادامه راهکارهای کاربردی رهبری فروتنانه را مرور میکنیم.
از کارمندان بپرسید چگونه میتوانید آنها را پشتیبانی کنید و سپس با دقت گوش دهید
این کار به نظر ساده میرسد: به جای دستور دادن برای انجام بهتر کار، از کارمندان بپرسید که چگونه میتوانید آنها را در انجام بهتر کار یاری کنید. این کارِ سادهظاهری، اثربخشی شگرف دارد.
تیم مدیریت شرکت تحویل غذا پس از مشورت با مشاوران پرایس واترهاوس کوپرز و گذراندن دورههای آموزشی، فرمت جدیدی برای جلسات هفتگی با رانندگان آزمایش کرد.
رویکرد جدید چیست؟ به جای جلسات نقد و بازبینی، به مدیران آموزش داده شد که از رانندگان بپرسند: «چطور میتوانم در ارائه خدمات عالی از شما حمایت کنم؟»
در ابتدا شک و تردید فراوانی وجود داشت. خشم رانندگان نسبت به مدیران بالا و اعتماد متقابل پایین بود. اما با تکرار مداوم این سوال، رانندگان شروع به ارائه نظرات ارزشمند کردند.
به عنوان مثال، یک راننده پیشنهاد داد محصولات جدیدی ارائه شود تا والدین بتوانند سریعتر تحویل بگیرند و وعده صبحانه کودکان را آماده کنند. راننده دیگری روشی برای گزارش سریعتر کمبود کالا پیشنهاد داد تا مشتریها بدون صبحانه نمانند.
تغییرات کوچک یک چرخه پویا و مولد شکل گرفت. وقتی رانندگان دیدند ایدههایشان اجرا میشود، تمایل بیشتری به ارائه نظر نشان دادند. مدیران از این روند راضی بودند و احترام متقابل روز به روز افزایش یافت.
نه اشتباه، بلکه نوآوری خلاقانه!
مدیران متوجه شدند که بسیاری از مواردی که به عنوان «اشتباه» رانندگان تلقی میشدند، در واقع نوآوریهایی بودند که برای سادهسازی فرآیندهای کار ابداع شدهبودند. این نوآوریها به شرکت کمک کرد تا خدمات بهتری ارائه دهد.
نتیجه چیست؟ کارمندانی که کار واقعی سازمان را انجام میدهند، بهتر از هرکس میدانند چگونه کار را به عالیترین شکل انجام دهند. احترام به ایدههای آنها و تشویق به آزمایش روشهای نو، انگیزه کارکرد بهتر را در آنها تقویت میکند.
فضاهای کمریسک برای تفکر کارکنان و تولید ایدههای نو ایجاد کنید
گاهی بهترین راه خدمت به کارکنان و سازمان، ایجاد فضایی امن است تا ایدههای خود را بدون ترس آزمایش کنند. کارکنان نباید احساس کنند خلاقیتشان برایشان خطرناک است. رهبران با این کار، نیروها را به گسترش و پیشرفت ترغیب میکنند.
به عنوان مثال، وقتی جانکیو چوی، متخصص توسعه کسبوکار، از سنگاپور به چین رفت تا در بانک استاندارد چارترد فعالیت کند، متوجه شد که انتظار مرسوم بازدید از شعب، فشار بر مدیران برای کاهش هزینههاست. این بازدیدها استرس سنگینی بر کارکنان وارد میکرد.
چوی ماهیت این بازدیدها را متحول کرد. به جای اصرار بر قدرت و بازدید رسمی، بدون اطلاع قبلی در شعب حاضر میشد و روز را با صبحانه خوردن با کارکنان آغاز میکرد. سپس در یک جلسه کاری میپرسید: «چطور میتوانم در بهبود وضعیت شعبه از شما حمایت کنم؟»
بسیاری از کارکنان شگفتزده بودند و نمیدانستند چگونه واکنش نشان دهند، اما رویکرد چوی اضطراب را کاهش داد و تولید ایده را تشویق کرد. در طول یک سال، او از بیش از هشتاد شعبه در بیست و پنج شهر بازدید کرد. آرامش و تمایل او برای حمایت، بسیاری را به همکاری وا داشت.
جلسات چوی نقاط دردناک ساده اما حیاتی را آشکار کرد، مانند: نیاز به آموزش برای سیستمهای بانکی نوین یا ارتقای حافظه کامپیوترها برای اجرای نرمافزارهای جدید.
بسیاری از ایدهها بزرگتر بودند. برای مثال، یکی از شعبههای شانگهای در یک مرکز خرید قرار داشت. کارکنان پرسیدند آیا میتوانند ساعات کاری را با ساعات مرکز خرید (شامل آخر هفته) همگامسازی کنند. در عرض چند ماه، درآمد آخر هفته این شعبه از کل درآمد روزهای هفته فراتر رفت. ایدهای که چوی هرگز به ذهنش خطور نکرده بود!
این آزمایشها در عملکرد شرکت نمود یافت. رضایت مشتریان در طول دو سال رهبری فروتنانه چوی ۵۴ درصد افزایش یافت. شکایات مشتریان در همین دوره ۲۹ درصد کاهش یافت. نرخ فرسایش کارکنان این بانک که بیشترین میزان را در میان بانکهای خارجی چین داشت، به کمترین میزان رسید.
واقعاً فروتن باشید
رهبران بسیاری از مشکلات خود را نمیبینند، به ویژه از منظر نیروهای «سطح پایین». وقتی رهبران متواضع باشند، به نیروها احترام بگذارند و بپرسند چگونه میتوانند در بهبود سازمان از کارکنان حمایت کنند، نتایج مهمی حاصل میشود. این نتایج ناشی از ارتباط محترمانه با کارکنان، دید بهتری از سازمان به آنها میبخشد.
علاوه بر این، احتمالاً بتوان گفت پیش از ساخت سازمانی بهتر، رهبران فروتن انسانهای بهتری هستند.
۵ پیشنهاد برای دستیابی به تواضع و فروتنی در رهبری
در ادامه پنج راهکار کاربردی برای رهبری فروتنانه آورده شده است.
۱. غرور را کنار بگذارید:
- در لحظات سخت نگهداری غرور، سکوت را ترجیح دهید و به دیگران فرصت سخن گفتن دهید.
- به جای اثبات برتری، با ذهنی باز به دیدگاه دیگران گوش دهید.
- فروتنی، آسایش و وضوح ذهن را به ارمغان میآورد.
۲. قدرت کلمات را دستکم نگیرید:
- از عبارت «حق با توست» برای نشان دادن همدلی و درک استفاده کنید.
- این جمله ساده میتواند تنشها را کاهش داده و گفتگو را به سمت صلح و سازندگی هدایت کند.
۳. از نصیحت و موعظه بیش از حد خودداری کنید:
- به جای تحمیل دیدگاه خود، در جستجوی درک انگیزهها و آزمایشهای دیگران باشید.
- به جای قضاوت، به دنبال یادگیری و همدلی باشید.
۴. پذیرای بازخورد باشید:
- به طور فعال از اعضای تیم، همکاران و حتی رقبا نظرخواهی کنید.
- از انتقادات سازنده برای بهبود عملکرد خود و ترقی تیم بهرهبرداری کنید.
- شجاعت نشان دهید و از نقاط ضعف خود آگاه باشید.
۵. الگوی فروتنی باشید:
- با تواضع و فروتنی در محیط کار رفتار کنید و با دیگران با احترام و سپاسگزاری برخورد کنید.
- پیروزیها را به تیم و همکاران نسبت دهید و از خودمحوری پرهیز کنید.
- با تشویق و آموزش دیگران، فرهنگ فروتنی را در سازمان نهادینه کنید.
