چت‌بات ChatGPT یک‌ساله شد؛ تحولی در هوش مصنوعی مولد

شرکت OpenAI در سی‌ام نوامبر ۲۰۲۲ چت‌بات ChatGPT را معرفی کرد و احتمالا در آن لحظه هیچ‌کس، حتی مدیران این شرکت، انتظار نداشت که کاربران تا این حد از آن استقبال کنند. اکنون یک سال از عرضه ChatGPT می‌گذرد و در این مدت تغییرات بسیاری در دنیای فناوری به وجود آورده است.

ChatGPT برخلاف نمونه‌های قبلی‌اش، یک چت‌بات همه‌کاره است و می‌توان برای کار‌های مختلفی از نوشتن متن گرفته تا تحلیل اطلاعات از آن استفاده کرد. این چت‌بات را می‌توان یک همراه، دستیار شخصی هوشمند، معلم، دوست یا مشاور خوب دانست.

در این مقاله با دیجیاتو همراه باشید تا شما را با داستان چت‌بات محبوب OpenAI آشنا کنیم و ببینیم ChatGPT در زمان حضورش در بازار، چه تغییراتی را رقم زده و چه تأثیری بر زندگی افراد داشته است. همچنین مسیر محتمل این چت‌بات در آینده را برای شما ترسیم می‌کنیم.

تحولی بنیادی در هوش مصنوعی مولد با ChatGPT

هنگامی که OpenAI در سال ۲۰۱۵ آغاز به کار کرد، سم آلتمن و ایلان ماسک در جستجوی تشکیل هوش مصنوعی سودمند برای بشریت بودند. آن‌ها از تمرکز بر امنیت و حریم خصوصی کاربران سخن می‌گفتند. در ابتدا تیم OpenAI به آموزش و گسترش مدل زبانی بزرگ (LLM) مبتنی بر معماری ترنسفورمر گوگل پرداخت که می‌توانند متون مختلفی را بر پایه ورودی زبان طبیعی بسازند.

اولین محصول رسمی OpenAI، مدل زبانی بود که در سال ۲۰۱۸ معرفی شد و با بهره‌گیری از داده‌های متنوعی از جمله مجموعه داده‌های و جواب‌های نسبتا کامل را در واکنش به سوالات کاربران می‌ساخت. اگرچه این مدل با توانایی بالای خود در پردازش زبان طبیعی توجه تعداد زیادی از علاقه‌مندان را جلب کرد، اما نقاط ضعف محسوسی داشت.

مستعد ساخت متون تکراری بود؛ بدین معنی که اگر کاربران سوالی خارج از اطلاعات آموزش‌داده‌شده به این مدل زبانی می‌پرسیدند، جواب مشخصی دریافت نمی‌کردند و معمولا شاهد جواب‌های تکراری بودیم. همین‌طور نمی‌توانستید برای یک مکالمه طولانی روی حساب کنید؛ چون تنها با گذشت چند دقیقه، قدرت تشخیص مدل زبانی کاهش آشکار می‌کرد و جواب مناسبی ارائه نمی‌داد.

پس از یک سال، OpenAI مدل بهینه‌تری از نسخه اول را با نام معرفی کرد که از به‌روزرسانی‌هایی در ساخت زبان منسجم و روان پشتیبانی می‌کرد. این مدل زبانی با به‌کارگیری ۱.۵ می‌لیارد پارام‌تر و دریافت مجموعه‌ای بزرگ از داده‌ها همانند صفحات وب، کتاب‌ها و دیگر منابع متنی، جواب‌های جامعی برای سوالات گوناگون فراهم می‌کرد و کاربران می‌توانستند گفتگو‌های طولانی را با انجام دهند.

با بهره‌گیری از تجربیات دو مدل قبلی، OpenAI تصمیم به گسترش گرفت و در ۲۸ مه ۲۰۲۰ شاهد معرفی رسمی آن بودیم. در این نسخه علاوه بر قابلیت‌های ساخت متن، ویژگی‌هایی همچون ترجمه زبان وجود داشت. هم‌چنین ابزار با عرضه به مجموعه مدل‌های زبانی OpenAI اضافه شد تا کار با رابط‌های API را برای توسعه‌دهندگان آسان کند.

با موفقیت‌هایی که OpenAI در معرفی مدل‌های قبل کسب کرد، تصمیم این شرکت برای عرضه یک چت‌بات قطعی به نظر می‌رسید و در ۳۰ نوامبر ۲۰۲۲ شاهد معرفی رسمی ChatGPT مبتنی بر بودیم. با معرفی رسمی این چت‌بات، صنعت هوش مصنوعی وارد فاز جدیدی از گسترش شد و محبوبیت ChatGPT روزبه‌روز افزایش یافت. استقبال از این برنامه به گونه‌ای بود که تعداد کاربران این نسخه پس از ۶ روز به یک می‌لیون نفر رسید و سریع‌ترین رشد یک برنامه را با تعداد کاربر ماهانه ۱۰۰ می‌لیون رقم زد.

این علاقه و محبوبیت روزافزون باعث شد تا سازندگان ChatGPT برای عرضه نسخه اشتراکی چت‌بات برنامه‌ریزی کنند. در نهایت ChatGPT در ۱ فوریه ۲۰۲۳ معرفی شد و کاربران با پرداخت ماهانه ۲۰ دلار، طیف گسترده‌ای از ویژگی‌ها را همچون جواب‌دهی سریع‌تر، امکان بهره‌گیری در ساعات اوج مصرف و دسترسی اولویت‌دار در اختیار خواهند داشت. قطعا مسئله مهم‌تر، بهره‌گیری از مدل زبانی در نسخه پولی است؛ این مدل در ۱۴ مارس اختصاصی کاربران پلاس معرفی شد.

علاوه بر موارد بالا، افزودن قابلیت API به این هوش مصنوعی محبوب باعث شد تا توسعه‌دهندگان بدون نگرانی از مسائل فنی یا جزئیات خاص کد‌نویسی، بتوانند از توان‌مندی‌ها و پردازش این چت‌بات در برنامه‌هایشان بهره ببرند و نرم‌افزار‌هایی مبتنی بر ChatGPT بسازند.

با وجود انتشار بیانیه‌های متعدد برای توقف ۶ ماهه گسترش ChatGPT، شرکت سازنده آن به ارتقای چت‌بات محبوبش ادامه داد و با معرفی ChatGPT، قدم مهمی در دسترسی این هوش مصنوعی به اطلاعات به‌روز، اجرای محاسبات و بهره‌گیری از خدمات شخص ثالث برداشت. علاوه بر این، ویژگی‌های امنیتی مختلفی همانند غیر‌فعال کردن سابقه چت به ChatGPT افزوده شد و به مرور زمان نسخه‌های iOS و سپس اندروید آن نیز به صورت عمومی در اپل استور و گوگل‌پلی در دسترس قرار گرفتند.

با وجود ارتقای مهم در هوش مصنوعی ChatGPT، کمبود‌هایی همانند عدم دسترسی به داده‌های تازه و برخورداری از اطلاعات محدود (تا سپتامبر ۲۰۲۱) به چشم می‌آمد. به همین علت تیم OpenAI با عرضه نسخه توربو، این مشکل را رفع کرد تا ChatGPT بتواند از داده‌های لحظه‌ای برای جواب‌گویی به خواسته‌های کاربران بهره ببرد. همچنین با عرضه امکان شخصی‌سازی بیش‌تری در کار با رابط‌های API خواهید داشت.

تأثیرات ChatGPT بر زندگی ما

همه ما می‌خواهیم دستیاری داشته باشیم که شبانه‌روز در دسترس باشد، هر‌گونه اطلاعات و دیتایی که بخواهیم را در اختیارمان بگذارد، مشورت دهد و همانند یک دوست صمیمی با ما سخن بگوید. همه این موارد در ChatGPT دیده می‌شود و اساسا به همین دلیل است که این چت‌بات بین کاربران بسیار محبوب شمرده می‌شود؛ چون رفتار‌ها و جواب‌های او شباهت بالایی به انسان دارد.

اگر بخواهیم همه قابلیت‌های ChatGPT را نام ببریم باید مقاله‌ای جداگانه به آن اختصاص دهیم، با این حال لازم است با مهم‌ترین پشتیبانی‌های این چت‌بات را با هم مرور کنیم تا فهمیده شویم ChatGPT چقدر سریع مسیر پیشرفت و گسترش را طی می‌کند.

چت‌بات OpenAI در کار‌هایی از جمله یادگیری و نوشتن مقاله‌های خبری یک دستیار کاربردی است و می‌تواند تنها در چند دقیقه، مطالب مد نظرمان را در کنار به‌روز‌ترین داده‌ها آماده کند. اگر هم به جستجوی منابع مورد نیاز برای تحقیقات یا پروژه‌های دانشجویی باشید، ChatGPT بلافاصله لینک‌های دلخواه و مرتبط را نمایش می‌دهد. در گفتگو‌های ادبی هم می‌توانید با ChatGPT که طبع شعری بالایی دارد، مشاعره ادبی کنید و به پتانسیل فرهنگی بالای آن پی ببرید.

به جز گفتگو‌های ادبی و نوشتاری، این چت‌بات در حوزه کاری و تجاری مهره مهمی برای تعداد زیادی از شرکت‌ها، کارمندان و مدیران است. ChatGPT توانایی کاری شما را بررسی می‌کند، تفکر انتقادی و توانایی‌های حل مسئله شما را به چالش می‌کشد و در نهایت عاملی مهم در افزایش بهره‌وری، کارایی و همکاری افراد شاغل محسوب می‌شود. به این دلیل اگر به جستجوی یک ایده‌پرداز، ناقد و دستیار مناسب هستید، حتما روی هوش مصنوعی ChatGPT حساب باز کنید.

اگرچه عموم مردم به جنبه مثبت هوش مصنوعی توجه دارند، اما برخی کارشناسان دلسرد پیشرفت آن و نفوذ چت‌بات‌های گوناگون از جمله ChatGPT به دنیای کسب‌وکار هستند. آن‌ها با ابراز نگرانی خود در این باره، معتقدند زمان‌های کاری بسیاری در صورت گسترش هرچه بیش‌تر هوش مصنوعی از دست خواهد رفت و توانایی انسان‌ها دیگر به چشم نخواهد آمد.

خطرات احتمالی ChatGPT محدود به موارد ذکر شده نیست؛ بلکه دامنه آن به گمان زیاد امنیت و حریم خصوصی کاربران را در بر می‌گیرد. مجرمان سایبری، هکر‌ها و حتی برخی تروریست‌ها می‌توانند از این چت‌بات برای انتشار اطلاعات نادرست، فیشینگ و تبلیغات نادرست بهره ببرند و حریم خصوصی کاربران را هدف قرار دهند.

نظر‌سنجی شرکت‌ها نتایج مختلفی در پی داشته است. شرکت پژوهشی آمریکایی <a href="https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2023-05-03-gartner-poll-finds-45-percent-of-executives-say-chatgpt-has-prompted-an-increase-in-ai-investment" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"گارتنر در بازدید‌های خود خبر داد که ۶۸ درصد مدیران بر چیرگی مزایای هوش مصنوعی مولد بر خطرات آن باور دارند؛ این در حالی است که مطابق حرف‌های، نزدیک به ۸۱ درصد افراد آشنا با ChatGPT دلسرد خطرات احتمالی امنیتی و ایمنی این چت‌بات هستند و ۶۳ درصد نیز هیچ اعتمادی به نتایج و اطلاعات نمایش‌داده‌شده از طرف ChatGPT ندارند.

به جز تهدیدات و مزایای هوش مصنوعی، نمی‌توان کتمان کرد که حضور ChatGPT تأثیر زیادی در ترغیب دیگر غول‌های حوزه تکنولوژی برای پیوستن به صنعت هوش مصنوعی داشته است. متا، آنتروپیک، گوگل و مایکروسافت همه آن‌ها نام‌آشنا هستند و اکنون با گسترش چت‌بات‌ها و ابزار‌های هوش مصنوعی مولد بیش‌تر از آن‌ها می‌شناسیم.

نزدیک به ۸ ماه پیش، گوگل از چت‌بات بارد رونمایی کرد و سپس با اضافه کردن افزونه آن به یوتوب، می‌تواند سوالات مربوط به ویدیو‌ها را جواب دهد. رقیب دیگر ChatGPT، چت‌بات 2 آنتروپیک است که با پافشاری بر ایمنی کاربران و ساخت خروجی‌های بهینه‌تر، نزدیکی خود را با دیگر چت‌بات‌ها پیش می‌برد. از دیگر رقبای چت جی‌پی‌تی می‌توان به بینگ چت مایکروسافت که از بهره می‌برد و 2، مدل زبانی بزرگ متن‌باز متا اشاره کرد.

آینده ChatGPT چگونه خواهد بود؟

درسی که صنعت هوش مصنوعی به ما داده، غیر‌قابل پیش‌بینی بودن این حوزه است. تا چند سال پیش فردی فکرش را هم نمی‌کرد که هوش مصنوعی تا این حد ارتقا یابد و حضورش در تار و پود زندگی و کسب‌وکارمان حس شود. علی‌رغم عدم پیش‌بینی دقیق آینده، هوش مصنوعی ChatGPT همچنان جا برای پیشرفت و گسترش دارد.

در حوزه آموزش، ChatGPT می‌تواند به معلم کامل‌تری تبدیل شود و آزمون‌های شخصی‌سازی شده و تعاملی بیش‌تری از جمله تدریس خصوصی، بازخورد و بررسی آزمون‌ها را برای دانش‌آموزان فراهم کند. همچنین اگر کپی‌رای‌تر یا نویسنده هستید، شاهد ارتقای زیادی در نوشتن داستان‌ها، طراحی تبلیغات و پوس‌تر خواهید بود.

ChatGPT یک دستیار کاری بسیار قدرتمند برای مدیران و کارمندان به حساب می‌آید و این افراد در آینده‌ای نزدیک می‌توانند از چت‌بات هوش مصنوعی برای گسترش کسب‌وکارشان، بهینه‌سازی پروژه‌ها، بازاریابی، تدوین استراتژی‌های گوناگون و بهبود خدمات و رضایت مشتری بهره ببرند. قطعا این موارد محدود به آموزش یا تبلیغات نیست و پیش‌بینی‌ها از نفوذ این چت‌بات در دیگر بخش‌ها از جمله بهداشت و درمان، ورزش و روابط اجتماعی مردم حکایت دارد.

یکی دیگر از اهداف شرکت‌های فعال در صنعت هوش مصنوعی، دستیابی به هوش مصنوعی جامع یا به اختصار AGI است که می‌تواند نمونه‌ای از یک هوش مصنوعی انسان‌نما باشد. شین لگ، محقق حوزه یادگیری ماشین، نزدیک به ۱۳ سال پیش مدعی شده بود که بشر می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ به AGI دست یابد، اما برخی دیگر از محققان دستیابی به این فناوری را دور‌تر و در دهه آینده می‌لادی می‌گویند.

جمع‌بندی

در این مقاله، تاریخچه ChatGPT و روند رشد آن را بازدید کردیم و همچنین از تأثیرات جاری و آینده این چت‌بات سخن گفتیم. اگرچه هوش مصنوعی در تعداد زیادی از حوزه‌ها کار انسان را راحت‌تر کرده است، اما محققان حوزه هوش مصنوعی همچنان نگرانی خود از تهدیدات هوش مصنوعی را ابراز می‌کنند و گسترش چت‌بات‌های گوناگون و قابلیت‌هایشان را خطر‌آمیز می‌دانند.

باید چشم به راه ماند و دید که آینده هوش مصنوعی به چه سمت و سویی کشیده می‌شود، آیا روزی خواهد رسید که AGI جانشین انسان شود؟ آیا می‌توانیم آینده‌ای نوین و پیشرفته را با هوش مصنوعی متصور شویم؟ جواب سوالات ما را به مرور زمان دریافت می‌کنیم.

شما آینده هوش مصنوعی را چگونه می‌بینید؟ نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.