برای نخستین‌بار یک مولکول قند ساده در اعماق فضای بین‌ستاره‌ای کشف شد_دانستنی

برای نخستین‌بار در تاریخ، اخترشناسان موفق به شناسایی یک مولکول قند غوطه‌ور در بین ابرهای گازی فضای بین‌ستاره‌ای شده‌اند. این مولکول که اریترولوز (Erythrulose) نام دارد، یک مونوساکارید چهارکربنه از خانواده کتوزها (Ketose) است که روی زمین به‌طور طبیعی در برخی میوه‌ها همانند تمشک و این چنین در لوسیون‌های برنزه‌کننده یافت می‌بشود. وجود این ماده در فاصله ۲۶ هزار سال نوری از زمین می‌تواند به حل معمای پیچیده منشأ حیات روی سیاره ما پشتیبانی کند.

مولکول‌های قند برای حیات کاملاً الزامی می باشند؛ چرا که سوخت سلول‌ها را فراهم می‌کنند و بخشی از ساختار RNA و DNA محسوب خواهد شد. با‌این‌حال، دانشمندان تا این مدت نمی‌دانند این مولکول‌ها چطور به مقدار کافی روی زمین اولیه تجمع یافته‌اند. یک گمان این است که برخی از این مولکول‌ها روی زمین شکل نگرفته، بلکه از طریق شهاب‌سنگ‌ها به زمین رسیده باشند.

ایده‌ای که مشخص می کند برخی قندها امکان پذیر از فضا آمده باشند، در دسامبر سال ۲۰۲۵ میلادی قوت گرفت؛ یعنی وقتی که دانشمندان قبول کردند سیارک Bennu حاوی ریبوز (Ribose) و دیگر مونوساکاریدها است. ریبوز یک قند بنیادی در ساختار RNA محسوب می‌بشود.

ردیابی ترکیبات پیش‌زیستی در کارخانه شیمیایی کهکشان راه شیری

محققان برای این مطالعه تازه، تمرکز خود را روی ابر مولکولی G+0.693−0.027 معطوف کردند. این ابر غول‌پیکر یکی از غنی‌ترین مناطق از نظر تنوع مولکولی در سراسر کهکشان راه شیری است و انتخاب آن اصلاً اتفاقی نبوده است. این منطقه در نزدیکی سیاه‌چاله کلان‌جرم مرکز کهکشان قرار دارد و به نظر می‌رسد برخورد آن با یک ابر دیگر، این ناحیه را به یک کارخانه شیمیایی واقعی تبدیل کرده است.

پژوهشگران پیش از این نیز ترکیباتی چون الکل‌ها، آلدهیدها، اوره، اتانول‌آمین، هیدروکسیل‌آمین و ده‌ها مولکول ارگانیک پیچیده دیگر را در آن شناسایی کرده بودند و اکنون شکر نیز به این لیست اضافه شده است.

«خسوس آر. فلورس»، استاد دانشگاه ویگو که در این پژوهش مشارکتی نداشته، در گفتگو با مرکز رسانه‌ای علمی اسپانیا خبرداد که وجود مولکول‌های ارگانیک پیش‌زیستی متعدد از جمله برخی مونوساکاریدها در شهاب‌سنگ‌ها و سیارک‌ها به‌خوبی اثبات شده است، اما منشأ آن‌ها مبهم می بود. او اشاره کرده که یک گمان آشکار، شکل‌گیری اولیه آنها در محیط بین‌ستاره‌ای است؛ بااین‌حال، تا پیش از این هیچ قند واقعی در آنجا کشف نشده می بود و اریترولوز به گفتن یک کتوز چهارکربنه، نخستین نمونه محسوب می‌بشود.

این مطالعه که نتایج آن در مجله Nature Astronomy انتشار شده، توسط تیمی به رهبری «ایزاسکون خیمنز سرا» انجام شده است. این تیم پژوهشی با تحلیل داده‌های ثبت‌شده توسط تلسکوپ‌های رادیویی در اسپانیا، موفق شدند امضای فرکانسی این مولکول را در بازه ریزموج که ناشی از چرخش مولکول است، شناسایی کنند. داده‌های این پژوهش از دو تلسکوپ رادیویی در اسپانیا به‌دست آمده است؛ یکی در رصدخانه Yebes در شمال شرقی مادرید و فرد دیگر در مؤسسه اخترشناسی رادیویی در محدوده میلی‌متری (IRAM) که در نزدیکی یک پیست اسکی در کوه‌های سیرا نوادا قرار دارد.