حضرت عباس(ع) تجلی ادب و ولایت‌مداری در روابط اجتماعی_دانستنی

کد خبر: 295610

تاریخ انتشار کردن: چهارشنبه 03 تير 1405 – 21:10

به نقل از بهداشت نیوز تاسوعای حسینی از راه رسید و دلهای عزادار بیشتر از هر زمان دیگر فهمید مقام حضرت علمدار کربلاست.حضرت ابوالفضل العباس (ع)، نمادی از کمال انسانی و تبلور فضایل اخلاقی در بستر تاریخ اسلام است که شخصیت ایشان فراتر از یک جنگاور رشید، به گفتن یک معلم اخلاق و مربی سیره ولایت‌مدارانه تجلی یافته است. بازدید سیره و سلوک فردی و اجتماعی ایشان، دریچه‌ای به سوی فهمیدن عمیق‌تر مفاهیمی چون معرفت، ادب، وفا و ایثار می‌گشاید. این نوشتار با تکیه بر منبع های پژوهشی و تحلیل ابعاد گوناگون زندگی آن حضرت، به تبیین جایگاه معنوی و الگوهای رفتاری ایشان در عرصه‌های خصوصی و عمومی می‌پردازد.

در تحلیل سیره فردی حضرت عباس (ع)، پیش از هر چیز، «معرفت» و «بصیرت» عمیق ایشان جلب دقت می‌کند. ایشان تنها یک برادر وفادار نبوده است، بلکه به گفتن یک «عالمِ غیر معلّم» شناخته می‌شد که ریشه‌های ایمانش در ژرفای جانش نفوذ کرده می بود. امام صادق (ع) در توصیف ایشان از واژه «نافذ البصیره» منفعت گیری کرده‌اند؛ این بصیرت به معنی شناخت دقیق حق از باطل و پافشاری بر مسیر الهی حتی در سخت‌ترین شرایط است. سلوک فردی ایشان بر پایه عبادت و بندگی مخلصانه بنا شده می بود؛ پیشانی ایشان از کثرت سجود، نشان بندگی داشت و شب‌زنده‌داری‌های آن حضرت، بازتابی از پیوند ناگسستنی قلب او با معبود می بود. این غنای درونی و تهذیب نفس، زیربنای شجاعت بی‌نظیری شد که در کربلا به ظهور رسید. شجاعت عباس (ع) نه از نوع بی‌باکی‌های مرسوم نظامی، بلکه برخاسته از ایمانی می بود که مرگ را در راه خدا، سعادتی ابدی می‌دید.

تجلی ادب و ولایت‌مداری در روابط اجتماعی

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های سلوک اجتماعی حضرت عباس (ع)، «ادب» در برابر مقام ولایت است. ایشان در همه طول حیات خود، هیچ زمان امام حسین (ع) را تنها به گفتن یک برادر خطاب نکرد، بلکه مدام با عناوین «سیدی» و «مولای» از ایشان یاد می‌کرد. این نوع حرکت، نشان‌دهنده فهمیدن دقیق ایشان از سلسله مراتب الهی و جایگاه امامت است. در حوزه روابط اجتماعی، ایشان پناهگاه دردمندان و ضعیفان می بود. ملقب شدن به «باب الحوائج» تنها یک گفتن بعد از شهادت نیست، بلکه ریشه در سیره عملی ایشان در زمان حیات دارد که مدام گره‌گشای مشکلات مردم و یاور ستمدیدگان می بود. ایشان در معاشرت با مردم، تواضع را سرلوحه قرار می‌داد، اما در برابر مستکبران و دشمنان دین، صلابتی حیدری داشت که لرزه بر اندام ستمگران می‌انداخت.

واژه «وفا» با نام عباس (ع) گره خورده است. سیره ایشان در وفاداری، از مرزهای زمان و مکان عبور کرده است. امان‌نامه‌ای که دشمن برای ایشان فرستاد، آزمونی بزرگ برای سنجش این ویژگی می بود. جواب قاطع ایشان در رد امان‌نامه و ترجیح دادن مرگ در کنار امام بر زندگی در سایه ستم، عالی‌ترین مرتبه وفاداری اجتماعی و سیاسی را به عکس کشید. ایثار ایشان در روز عاشورا، به اختصاصی در لحظه رسیدن به آب فرات، اوج سلوک فردی در تسلط بر نفس است. در حالی که تشنگی جان‌فرسا توان ایشان را بریده می بود، به یاد تشنگی امام و اهل‌بیت، آب را بر روی آب ریخت. این حرکت، فراتر از یک کنش عاطفی، یک درس بزرگ در ایثار اجتماعی است؛ یعنی ترجیح دادن نیازهای جامعه و آرمان‌های متعالی بر خواسته‌های شخصی.

الگوی مقاومت و پایداری در سیره سیاسی

در سپس اجتماعی و سیاسی، حضرت عباس (ع) الگوی «نفوذناپذیری» است. ایشان در جبهه حق، نه تنها یک فرمانده نظامی (علمدار)، بلکه یک استراتژیست بصیر می بود که فتنه‌های دشمن را با قاطعیت خنثی می‌کرد. پایداری ایشان در نگه داری پرچم، نمادی از نگه داری انسجام جبهه حق می بود. تا وقتی که علمدار ایستاده می بود، خیمه‌های ولایت حس امنیت می‌کردند. این امنیت نه فقط فیزیکی، بلکه امنیتی روانی و معنوی می بود که از شخصیت محکم و تزلزل‌ناپذیر ایشان نشأت می‌گرفت. ایشان به ما آموخت که در عرصه سیاسی و اجتماعی، وفاداری به عهد و پیمان با رهبری عادل، کلید رستگاری و پیروزی حقیقی است.

در نهایت، سیره حضرت ابوالفضل (ع) مجموعه‌ای هماهنگ از عقلانیت، معنویت و حماسه است. ایشان نشان دادند که چطور می‌توان در عین برخورداری از بیشترین سطوح قوت و شجاعت، در برابر حق خاضع می بود و همه ظرفیت‌های وجودی خود را وقف اعتلای کلمة‌الله کرد. زندگی ایشان گزارشی است زنده از انسانیتِ کامل که در آن، مرزهای بین «خود» و «خدا» از بین رفته و همه افعال فردی و اجتماعی، رنگ خدایی (صبغة الله) به خود گرفته است. این سیره، نه تنها برای شیعیان، بلکه برای هر جانِ آزاده‌ای که به جستوجو الگویی از آزادگی و شرافت می‌گردد، منبعی بی‌آخر از الهام و هدایت است.

منبع: مهر