نگاهی به تحول و تأثیر VFX در سینما_دانستنی

در سینمای مدرن، منفعت‌گیری از نمود‌های بصری امری الزامی و ناگزیر بوده که به طور اساسی چهره امروزی سینما را تحول داده است. VFX، توسط تکنیک‌های دیجیتال و تکنولوژی‌های بسیاری پیاده‌سازی می‌بشود که منفعت گیری از آن مرزهای داستان‌گویی و خلاقیت در سینما را از نو تعریف کرده است.

 با VFX نمایش شگفت‌ترین جهان‌های تخیلی و نفس‌گیرترین صحنه‌های اکشن بر روی پرده نقره‌ای مقدور شده است. در این مقاله به نقش چند وجهی VFX در فیلم‌سازی مدرن و تاثیرش در هنر داستان‌گویی می‌پردازیم.

تاریخچه‌ای مختصر از VFX

تولد نمود‌های بصری: از دوران سینمای صامت تا اولین فیلم‌های مصوت

تاریخچه نمود‌های بصری را می‌توان به سفری تشبیه کرد که هم‌ راستا با پیشرفت تکنولوژی، خلاقیت، و داستان‌سرایی تکامل یافته است. تاریخ اغاز این سفر، از انتهای قرن ۱۹ و اغاز قرن ۲۰ بوده، هنگامی که فیلم‌سازان پیشرویی همچون جرج ملیه (George Méliès) و سگوندو د چومون (Segundo de Chomón) ستون‌هایی را پایه‌ریزی کردند که دنیای نمود‌های بصری بر روی آن‌ها بنا شد.

از جرج ملیه، فیلم‌ساز وهم‌گرای فرانسوی، غالباً به گفتن یکی از اولین ایده‌پردازان در منفعت گیری از نمود‌های بصری یاد می‌بشود. فیلم A Trip to the Moon مثال خوبی از پیشگامی او در این عرصه است. در این فیلم، ملیه از انیمیشن‌های استاپ-موشن، مینیاتور و نمود‌های فیزیکی جهت خلق صحنه‌های فانتزی منفعت گیری کرده است. فیلم شاهکاری از دوران صامت سینماست که صحنه مشهور آن لحظه‌ایست که یک راکت به چشم ماه اصابت می‌کند. این صحنه یکی از محوری‌ترین لحظات در تاریخ منفعت گیری از افکت‌های اختصاصی است.

عصر طلایی نمود‌های فیزیکی : از دهه ۱۹۵۰ تا دهه ۱۹۷۰

با پیشرفت سینما، هنر نمود‌های بصری نیز رو به جلو حرکت کرد. دهه ۱۹۵۰، سرآغاز عصر طلایی نمود‌های فیزیکی با فیلم‌های هیولایی و علمی تخیلی است. از برجسته‌ترین افراد این دوران، می‌توان به ری هری‌هاوزن (Ray Harryhausen) اشاره کرد؛ یک انیماتورِ استاپ-موشن که به دقت و توانایی استادانه‌اش مشهور است. فیلم‌های The 7th Voyage of Sinbad (1958) و Clash of the Titans (1981) از نمونه کارهای او در نشان دادن موجودات افسانه‌ای بر روی پرده سینما به طور فریم به فریم می باشند. ضمانت و شوق هری‌هاوزن به نمود‌های فیزیکی، اثری ماندگار در صنعت فیلم‌سازی بجا گذاشت.

در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، نمود‌‌های فیزیکی به رشد خود در ادامه گفت. استنلی کوبریک در ۲۰۰۱: ادیسه فضایی از مینیاتورهای به دقت طراحی شده، برای به نمایش کشیدن سکانس‌های فضایی، و جرج لوکاس در جنگ ستارگان از مدل‌های فیزیکی و تکنیک‌های خلاقانه در جهت خلق جنگ‌های فضایی منفعت گیری بردند. این فیلم‌سازان، مرزهای نمود‌های فیزیکی را تا حد ممکن جلو بردند و نشان دادند که تلفیق هنر و تکنولوژی چطور می‌تواند تماشاچیان را حتی به دوردست‌ترین کهکشان‌ها ببرد.

انقلاب دیجیتال: از ۱۹۸۰ به سپس

دهه ۱۹۸۰ نقطه عطف مهم در تاریخ VFX با ظهور تکنولوژی دیجیتال است. فیلم Tron (1982) از اولین فیلم‌ها در منفعت گیری CGI می‌باشد که تماشاچیان را به داخل دنیایی تشکیل شده توسط کامپیوتر می‌برد. با این حال، فیلمی که معادلات بازی را به کل تحول داد ژوراسیک پارک استیون اسپیلبرگ می بود. در این فیلم دایناسورها، هر چند که توسط کامپیوتر تشکیل شده بودند اما به گفتن موجودی واقعی نمود می‌کردند. نمود‌های تصویری این فیلم، حیرت تماشاچیان را برانگیخت. از این بعد، پتانسیل نمود‌های دیجیتالی برای خلق موجودات و محیط‌هایی شبیه حقیقت، انکارناپدیر می بود.

فیلم ماتریکس، با خلق صحنه آهسته‌های تیراندازی و همزادهای دیجیتالی از بازیگران داخل فیلم، مرزها را حتی فراتر برد. فیلم‌سازان اغاز به منفعت گیری همزمان از نمود‌های فیزیکی و CGI  کردند تا به روایتی پویاتر و درگیرانه‌تر در داستان‌سرایی برسند. تقریباً دیگر بین موارد واقعی و دیجیتالی، تفاوت محسوسی نبوده است.

عصر حاضر: سلطه CGI  

در قرن ۲۱، CGI سلطه‌‌گر مهم در دنیای نمود‌های بصری است. فیلمی نظیر آواتار جیمز کامرون پتانسیل کامل در منفعت گیری از CGI را به نمایش گذاشت. در فیلم، ما دنیا و موجودات کاملاً خیالی و بیگانه را می‌بینیم که به شدت حس واقعی بودن را خواهند داد. مثال دیگر، سه‌گانه‌ی ارباب حلقه‌ها از پیتر جکسون است که با تلفیق نمود‌های فیزیکی و دیجیتال، دنیای سرزمین میانه را در مقیاسی بی‌سابقه به عکس کشاند. کریستوفر نولان نیز در فیلم اینسپشن، به طوری از نمود‌های تصویری منفعت گیری کرد که در سکانس‌های رویای شخصیت‌های فیلم، همه قوانین فیزیک شکسته و مجدد سرهم‌بندی خواهد شد.

تکنولوژی موشن-کپچر، یکی از پیشرفت‌های قابل دقت این دوران است. بازیگری همچون اندی سرکیس (Andy Serkis) نمایش خیره‌کننده‌ای را به گفتن شخصیتی دیجیتالی اراعه داد. او در فیلم‌هایی نظیر سه‌گانه ارباب حلقه‌ها و سزار در سری سیاره میمون‌ها (Planet of the Apes)، پتانسیل تکنولوژی دیجیتال در به عکس کشیدن ورژن دیجیتالی از یک حاضر با احساسات پیچیده را نشان داد.

تکنیک‌های مهم VFX

در دنیای پویای VFX، هر ابداعی از دل ابداعات قبل در می‌آید تا مدام مرزهای فیلم‌سازی تا جایی که امکان پذیر، بسط یابد. بیایید نگاهی به تکنولوژی‌‌هایی بیاندازیم که فیلم‌سازان با منفعت گیری از آن‌ها تماشاچیان را به دل دنیاهای تازه می‌برند و نیرومندترین احساسات را در آن‌ها برانگیخته می‌کنند، داستان‌هایی را به عکس می‌کشند که در قبل نمایش آن‌ها حتی ورای فکر می بود.

• تصاویر تشکیل شده توسط کامپیوتر (CGI)

CGI احتمالا عظیم‌ترین تحول در تاریخ VFX باشد. در CGI تصاویر دیجیتالی و انیمیشن‌ها توسط کامپیوتر تشکیل خواهد شد. CGI امکان خلق موجودات همانند به حقیقت، صحنه‌های حماسی و اکشن نفس‌گیر را به فیلم‌سازان می‌دهد. از دایناسورهای ژوراسیک پارک تا دنیای شگفت پاندورا در آواتار، CGI انقلابی در روایت تصویری به وجود اورده است.

• تکنولوژی موشن کپچر
• موشن کپچر، که زیاد تر به اختصار موکپ نیز حرف های می‌بشود، تکنولوژی ثبت و ضبط حرکات بازیگران و تبدیل آن‌ به انیمیشن‌های دیجیتالی است. با منفعت گیری از این تکنولوژی، می‌توان شخصیت‌هایی دیجیتالی خلق کرد که از نظر جزئیات حرکات و نمایش احساسات، با نمونه واقعی خود برابری می‌کنند

• مدل‌سازی سه‌بعدی و انیمیشن

 این تکنولوژی امکان خلق مدل‌ها، اشیا، شخصیت‌ها و محیط‌های سه‌بعدی را به هنرمندان VFX می‌دهد. مدل‌ها می‌توانند با دقیق‌ترین و پیچیده‌ترین جزئیات به نمایش گذاشته شوند. مدل‌سازی سه‌بعدی، یکی از هسته‌ای ترین تولیدات VFX است، چون به گفتن مثال با آن می‌توان سفینه‌های فضایی پر جزئیات و یا موجودات فانتزی و خیالی خلق کرد.

• مراکز رندرینگ

رندرینگ به پروسه خروجی گرفتن نهایی از تصاویر یا سکانس‌های سه‌بعدی حرف های می‌بشود. پروسه رندرینگ قوت کامپیوتری بسیاری می‌طلبد، مخصوصا برای صحنه‌های پر جزئیات با رزولوشن بالا. به همین خاطر، مراکز رندرینگ متشکل از کامپیوترهای قوی تشکیل شده‌اند تا کار رندرینگ با مطلوب‌ترین شدت انجام بشود. به علت مهم بودن زمان‌بندی در اراعه فیلم‌ها، مراکز رندرینگ از حیاتی‌ترین تکنولوژی‌ها برای فیلم‌ها با نمود‌های اختصاصی سنگین برداشت خواهد شد.

• ترکیب تصاویر دیجیتالی

با منفعت گیری از این تکنولوژی، می‌توان المان‌های تصویری نظیر صحنه‌های لایو-اکشن، CGI و نقاشی‌های بازنمایانه را به طوری با یکدیگر ترکیب کرد که در سکانس نهایی، یک‌پارچه به نظر برسد. نرم‌افزارهای VFX به هنرمندان این صنعت امکان ترکیب یک‌دست این المان‌ها را می‌دهد تا در صحنه‌ها طوری به نظر برسد که همه این‌ها دارد در یک محیط اتفاق می‌افتد.

• تکنیک‌های تشکیل مجازی 

این تکنیک‌ها در تصویرسازی و تعامل با محیط‌های دیجیتال بر روی صحنه به کار می‌روال. این رویکرد که توسط سریال‌هایی همچون The Mandalorian محبوبیت یافت، به فیلم‌سازان امکان تصمیم‌های خلاقانه‌ بدون ‌وقفه‌ را در میانه تشکیل می‌دهد تا به طوری تماشاچیان را دچار دنیای قصه خود کنند که تا قبلش دست‌یابی به آن زیاد سخت می‌نمود. با منفعت گیری از تکنیک‌های تشکیل مجازی نحوه ساخت فیلم‌ها و سریال‌ها دست‌خوش تغییرات گسترده‌ای شده است.

• حقیقت افزوده و حقیقت مجازی

با حقیقت افزوده (AR) و حقیقت مجازی (VR) حیطه VFX به ورای صفحه نمایش سنتی رفته است. در حقیقت افزوده، المان‌های دیجیتالی در داخل جهان واقعی نشان داده می‌بشود، در صورتی که در حقیقت مجازی، تماشاچیان به طور کامل به یک دنیای دیجیتالی کشیده خواهد شد. این تکنیک‌ها مسیرهای جدیدی را برای داستان‌سرایی و دچار کردن تماشاچیان اراعه می‌دارد. بازی‌سازی، بازاریابی و توانایی‌های تعاملی دیگر صنعت‌هایی است که در آن‌ها از این تکنولوژی‌ منفعت گیری می‌بشود.

• هوش مصنوعی و یادگیری ماشین

هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در حال شکل‌دهی به آینده VFX می باشند. از آن‌ها می‌توان برای انجام اتوماتیک ماموریت های، نظیر روتوسکوپی و یا تصحیح رنگ منفعت گیری کرد که در نهایت هم زمان و هم منبع های بسیاری ذخیره خواهد شد. از هوش مصنوعی می‌توان در تشکیل تکسچرهای واقعی یا انیمیشن شخصیت‌ها منفعت برد.

نقش نمود‌های تصویری

تکنولوژی‌های VFX از مبنا شیوه داستان گویی و مرزهای خلاقیت و واقع‌گرایی را تحول داده است. در ادامه به برخی از نقش‌های کلیدی  VFX  در فیلم‌سازی مدرن می‌پردازیم:

تحکیم واقع‌گرایی

VFX علتشده دنیاهایی را در سینما ببینیم که با وجود خیالی بودن، به شدت واقعی و درگیرکننده می باشند، دنیاهایی که با شیوه فیلم‌سازی سنتی به عکس کشیدن آن‌ها غیرممکن می بود. همان گونه که حرف های شد، با VFX می‌توان موجودات همانند به حقیقت، بلایای طبیعی و بازیگران را یکپارچه به داخل دنیای فانتزی آورد. برای مثال، فیلم آواتار از گسترش یافتهترین تکنولوژی‌های VFX منفعت گیری کرده تا تماشاچیان را راهی سفری به دل دنیای بیگانه و سرسبز پاندورا کند. در نتیجه، فیلمی دچار کننده و از نظر بصری بسیار به دست آمده است.

بسط خلاقیت

با تکنولوژی‌های VFX، دیگر هنرمندان و کارگردانان محدودیتی برای نمایش تصورات و تخیلات خود نمی‌بینند. VFX می‌تواند تماشاچیان را به دنیایی کاملاً خیالی ببرد که در آن حتی قوانین فیزیک هم می‌تواند نقض بشود. کارگردان‌هایی نظیر کریستوفر نولان با فیلم اینسپشن و دنیس ویلنوو با بلید رانر ۲۰۴۹ با منفعت گیری از VFX دنیاهای زیاد پیچیده و روایت‌های عمیقی را خلق کرده‌اند که در طول پروسه تشکیل آن، همه مرزهای قصه‌گویی جابجا شده است.

راه‌حل‌های مقرون به صرفه

با وجود این‌که منفعت گیری از VFX هزینه قابل‌توجهی را در بردارد، اما در نهایت می‌تواند یک راه حل مقرون به صرفه برای فیلم‌سازان باشد. در عوض ساخت سازه‌های بزرگ یا تکیه بر نمود‌های فیزیکی، که احتمالا نتیجه دل‌خواه را هم ندهد، VFX قوت این را دارد که دنیاهای بصری باکیفیت در یک فضای کنترل شده دیجیتالی خلق کند. این کار نه تنها زمان و هزینه را ذخیره می‌کند، انعطاف بیشتری نیز به سازندگان در طول پروسه ساخت می‌دهد.

تحولی در ایفای نقش بازیگران

تکنولوژی‌های VFX انقلابی در نقش‌پردازی بازیگران در فیلم‌ها به وجود اورده است. برای مثال تکنولوژی موشن کپچر علتشده تا شخصیت‌های دیجیتالی شبیه حقیقت بر روی صحنه آورده شوند. این نوشته راه جدیدی برای داستان گویی باز کرده و امکان خلق شخصیت‌های دیجیتالی به یاد ماندنی با بیشترین احساسات و همذات‌پنداری توسط تماشاچیان پدید آورده است.

جلو بردن ابداعات تکنولوژیک

 نیروی محرکه مهم پشت ابداعات VFX، صنعت فیلم‌سازی است. هر چه زیاد تر فیلم‌سازان خواهان خلق دنیای واقعی‌تر و پیچیده تر از نظر بصری می باشند، استودیوهای VFX و گسترش دهندگان نرم افزار مدام باید خود را ابراز نگه دارند تا توان جواب گویی به این تقاضاها را داشته باشند. از پی این نوشته صنعت‌های فرد دیگر همچون بازی‌سازی و تبلیغات و حقیقت مجازی هم منفعت برده‌اند.

امکان تشکیل محصولات مجازی

تکنیک‌های تشکیل مجازی دست مقداری از یک انقلاب در صنعت فیلم‌سازی ندارد. تصویرسازی‌ ریل-تایم محیط‌های دیجیتالی بر روی صحنه، به فیلم‌سازان امکان تصمیم‌گرفتن در لحظه و بدون وقفه را داده است. این کار به طور کلی علتذخیره زمان و کیفیت بالای محصول نهایی می‌بشود.

 پشتیبانی به ابراز احساسات هنری

VFX یک ابزار فقطً تکنیکی نیست، بلکه روشای برای گفتن ابراز احساسات هنرمندانه است. توسط VFX فیلم‌سازان زیبایی‌های بصری یکتایی را خلق کرده و ایده‌ها و احساسات پیچیده را از طریق آن به عکس می‌کشند. هنرمندان VFX همکاری نزدیکی را با فیلم‌سازان برای به صحنه آوردن ایده‌های خلاقانه خود دارند.

آینده VFX

با پیشرفت تکنولوژی، نقش VFX در فیلم‌سازی برجسته‌تر نیز می‌بشود. تکنیک‌های تشکیل مجازی، یعنی به عکس کشیدن ریل-تایم دنیای دیجیتال بر روی صحنه تشکیل، همانند آن‌هایی که در The Mandalorian منفعت گیری شد، همین اکنون هم نحوه تشکیل فیلم‌ها و سریال‌ها را دست‌خوش تحول کرده است. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین هم با اتومات‌سازی ماموریت های معین و بالابردن راندمان کار، انقلاب بعدی در دنیای VFX خواهد می بود.

در کل، VFX به بخشی جدایی ناپذیر فیلم‌سازی مدرن تبدیل شده که به فیلم‌سازان امکان به عکس کشیدن جاه‌طلبانه‌ترین ایده‌ها با بهترین واقع‌گرایی، خلاقیت و داستان‌سرایی را می‌دهد. همین‌طور که تکنولوژی به تحول خود ادامه می‌دهد، وسعت چیزهایی که می‌توان با VFX به عکس کشید هم بسط می‌یابد. این نوشته نوید آینده‌ای شوق انگیز و امکانات بی‌آخر، هم برای کارگردانان و هم برای تماشاچیان می‌دهد.