تحلیل جامع گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۳: چالشها
تحلیل جامع گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۳ چالشها، فرصتها و جایگاه منطقهای, گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۳ در روز چهارشنبه، ۷ آذر ۱۴۰۳، در دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف و با حضور اساتید، صاحبنظران، مدیران ارشد و فعالان اکوسیستم هوش مصنوعی به طور رسمی رونمایی شد.
این سند استراتژیک حاصل همکاری مرکز استراتژی و تحول هوش مصنوعی شریف، آزمایشگاه سیاستی دانشکده مدیریت و اقتصاد و با حمایت ستاد اقتصاد دیجیتال معاونت علمی است. اهداف و چارچوب تدوین گزارش مقصد اصلی از طراحی این شاخصها، فراهم آوردن امکان قیاس دادهمحور وضعیت ایران در مقایسه با کشورهای منطقه و پیشروان جهانی در حوزههای تحقیق، توسعه، کسبوکارها، سیاستگذاری، کاربردیسازی، اخلاق و افکار عمومی بوده است.
ایمان میرعمادی، مدیر علمی گزارش، در آغاز جلسه بر روی راهحلشناسی و چارچوب نظری تمرکز کرد و سرفصلهای اصلی سند را تشریح نمود.
استاد محمود نیلی احمدآبادی از دانشگاه تهران نیز تأکید کرد که شناخت وضع موجود پیشنیاز هر برنامهریزی است و ابراز امیدواری کرد که دقت جدی به هوش مصنوعی در تمام لایههای حکمرانی و جامعه مشهود است.
حجتالله میرزایی، رئیس مرکز پژوهشهای اتاق ایران، هوش مصنوعی را ابزاری توصیف کرد که گذار تمدنی بشر را شکل خواهد داد و به چالشهای حکمرانی در نگهداشتن طبقه خلاق و پذیرش تفاوتها اشاره نمود. بابک حسینخلج، رئیس دانشکده مهندسی برق شریف، همراستایی ناکافی بین بازیگران حوزه را مانع اصلی دانست و با توجه به محدودیت منابع، اولویتبندی حوزههای برتری و اقدامات هدفمندتر را ضروری خواند.
کامران باقری، مدیرعامل شرکت اسمایلینو، از خطر انزوا در شرایط تحریمی و حذف از بازیهای جهانی هشدار داد و بر فوریت همکاریهای گسترده بینالمللی تأکید کرد. فرشید گلزاده، مدیرعامل صنایع مادیران، به جای تمرکز صرف بر تولید دانش، بر ضرورت افزایش ظرفیت جذب و نگهداشت استعدادها تمرکز کرد و خواستار گسترش فعالیتهای دانشگاهی و پیادهسازی آنها در صنعت شد.
محمدرضا جلاییپور، نماینده معاونت راهبردی ریاستجمهوری، ارائه زودتر گزارش به سیاستگذاران را مطلوب دانست و بر ضرورت شکلگیری شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی به جای تعداد زیاد استارتاپهای کوچک تأکید داشت. سیدعلی مدنیزاده، رئیس دانشکده مدیریت و اقتصاد شریف، هوش مصنوعی را پنجره فرصت مختصری برای تحول بنیادین در نظام حکمرانی بر پایه شواهد علمی معرفی نمود.
مانعهای اصلی رشد هوش مصنوعی در ایران بر اساس یافتههای گزارش بخش خلاصه یافتههای کلیدی گزارش تصویر نگرانکنندهای از روندهای اخیر ترسیم میکند افول علمی ایران در سال ۲۰۲۳ از نظر تعداد و کیفیت مقالات علمی در رتبه دوم منطقه پس از عربستان سعودی قرار داشته، اما با تداوم این روند، پیشبینی میشود در ۳ سال آینده جایگاه خود را به ترکیه ببرد.
وضعیت توسعهدهندگان ایران در عرصه توسعهدهندگان هوش مصنوعی پس از ترکیه در رتبه دوم منطقه است و روند مشارکت در پروژههای برجسته جهانی رو به رشد است. شکاف کاربردیسازی بهکارگیری هوش مصنوعی در کسبوکارهای ایرانی حداقل ۷ سال از میانگین جهانی عقب است و در حال حاضر تنها حدود ۱۷ درصد از شرکتها از این فناوری بهره میبرند.
کاهش تعداد شرکتهای فعال ایران که تا سال ۲۰۱۶ در رتبه دوم منطقه از نظر تعداد شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی بود، در سال ۲۰۲۳ با دو پله سقوط به رتبه چهارم رسیده است. موانع زیرساختی و نیروی انسانی فرار مغزها و نبود زیرساختهای مناسب به عنوان موانع جدی پیش رو توسعه هوش مصنوعی در بنگاههای ایرانی شناسایی شدهاند. ارزش بازار قیمت بازار هوش مصنوعی ایران تا پایان ۱۴۰۳ حدود ۱۶۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.
متن کامل این گزارش مرجع در وبسایت مرکز استراتژی و تحول هوش مصنوعی شریف در دسترس عموم قرار دارد.
