خطرات گرمای تابستانی برای دیابتیها و راهکارهای پیشگیری از عوارض جانبی
خطرات گرمای تابستانی برای دیابتیها و راهکارهای پیشگیری از عوارض جانبی, افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ نسبت به دیگران حساسیت بیشتری در برابر گرمای شدید دارند و احتمال ابتلا به گرمازدگی و عوارض جدی در آنها بسیار بالاتر است. در این مقاله به بررسی دلایل علمی این حساسیت و راهکارهای عملی برای مدیریت دیابت در فصل گرم پرداخته شده است. چرا گرما برای بیماران دیابت خطرناکتر است؟
گرمای محیطی مستقیماً بر متابولیسم گلوکز و عملکرد انسولین تأثیر میگذارد. در دمای بالا، بدن برای خنکسازی خود عرق بیشتری ترشح میکند که منجر به کاهش حجم مایع و افزایش غلظت قند خون میشود.
افزایش ریسک کتواسیدوز دیابتی (DKA) در عدم انسولین کافی، سلولها نتوانند از گلوکز انرژی بگیرند و به تجزیه چربی روی میآورند که منجر به تجمع اسیدهای کتونی در خون میشود. گرمازدگی و کمآبی میتواند این فرآیند را تسریع کند و وضعیت را به وضعیتهیجانانگیز و تهدیدکننده عمر تبدیل سازد. ۲. اختلال در عملکرد رگهای خونی و اعصاب نوروپاتی دیابتی میتواند غدد عرق را فلج کند و از ترشح عرق به اندازه کافی جلوگیری نماید.
در نتیجه، بدن قادر به کاهش دمای خود نخواهد بود و احتمال ضربه حرارتی به شدت افزایش مییابد. ۳. قند خون دیابت ذاتاً باعث افزایش ادرار میشود.
در هوای گرم، از دست دادن مایع از طریق عرق به این مشکل اضافه شده و قند خون به سرعت بالا میرود. مصرف آب به اندازه کافی در طول روز، حیاتیترین اقدام پیشگیرانه است. ۵. افزایش استرس اکسیداتیو و هورمونی گرمای شدید استرس فیزیولوژیک ایجاد کرده و ترشح کورتیزول و آدرنالین را تحریک میکند. این هورمونها ضد اثر انسولین عمل کرده و قند خون را به شدت بالا میبرند. ۶.
تغییر فارماکوکینتیک انسولین (جذب سریعتر) وسعت یافتن رگهای خونی پوست در اثر گرما، سرعت جذب انسولین تزریقی را افزایش میدهد. این پدیده میتواند باعث هایپوگلایسمی (افت ناگهانی قند) شود که در هوای گرم تشخیص آن دشوارتر است. ۷. تداخل داروها با تنظیم حرارت بدن برخی داروهای ضد دیابت مانند متفورمین، ریسک اسیدوز لاکتیک را در شرایط کمآبی بالا میبرند. همچنین مدراتها و داروهای فشار خون میتوانند عوارض گرمای را تشدید کنند.
تنظیم دوز دارو در تابستان باید تحت نظر پزشک انجام شود. ۸. سوختگی پوست پا به دلیل نوروپاتی کاهش حس در پاها (نوروپاتی حسی) باعث میشود دیابتیها دماهای بالا را در کف پا حس نکنند. راه رفتن با پای برهنه روی شن، آسفالت یا سنگ داغ، سوختگیهای عمیق و عفونتزا ایجاد میکند. ۹. عفونتهای قارچی و باکتریال پا رطوبت ناشی از عرق زیاد در کفشها، بستر ایدهآل برای رشد قارچ بین انگشتان است.
زخمهای ناشی از این عفونتها در دیابتیها به دلیل ضعف جریان خون و ایمنی، به زخمهای مزمن (پای دیابتی) تبدیل میشوند. ۱۰. ریسک هایپوگلایسمی شبانه در کودکان دیابتی کودکان در تابستان فعالیت بدنی بیشتری دارند. اثر ضد انسولین هورمونهای ترشح شده در طول روز، در ساعات اول شب کاهش مییابد و میتواند باعث افت خطرناک قند خون در حین خواب شود. کنترل قند قبل از خواب و تنظیم دوز انسولین بازعملی طولانی اثر، ضروری است.
راهکارهای پیشگیری و مدیریت دیابت در روزهای گرم کنترل مکرر قند خون حداقل ۳ تا ۴ بار در روز قند خون را اندازهگیری کنید، بهویژه قبل و بعد از فعالیت بدنی. هیدراتاسیون مداوم حتی در عدم تشنهای، به طور منظم آب بنوشید. از نوشیدنیهای کافئیندار، الکلی و قنددار پرهیز کنید. مراقبت از پوست و پاها از کرم ضد آفتاب با SPF بالا استفاده کنید.
همیشه کفش مناسب و جورب پمبی بپوشید و پاها را روزانه ۱ تا ۲ بار بشویید، خشک کنید و معاینه نمایید. حفظ داروها انسولین و داروهای حساس به حرارت را در یخدان (نه یخزن) و در حین حمل در کیسهای مخصوص خنک نگهداری کنید. زمانبندی ورزش فعالیتهای بدنی را به ساعات صبح زود یا بعد از غروب موکول کنید. از ورزش در اوج گرما (ساعت ۱۱ تا ۱۶) خودداری نمایید.
پوشش مناسب لباسهای شل، روشن، پنبهای و تهویهپذیر بپوشید و از کلاه و عینک آفتابی استفاده کنید. مدیریت دیابت در فصل تابستان نیازمند برنامهریزی پیشگیرانه و آگاهی از سیگنالهای هشداردهنده بدن است. با رعایت نکات بالا و مشورت منظم با تیم درمانی، میتوانید یک تابستان سالم و بیعیب و نقص را تجربه کنید.
