ثبت و غربالگری ۱۰ بیماری اولویت‌دار توسط وزارت بهداشت؛ راهبرد یکپارچه‌سازی داده‌ها و نقش هوش مصنوعی
به گزارش ایسنا، دکتر جعفر جندقی، مدیرکل مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، از تدوین و اجرای طرح جامع ثبت و غربالگری ده بیماری پرشیوع و پرهزینه در سطح کشور خبر داد. این اقدام در راستای کنترل بیماری‌های غیرواگیر، تقویت نظام پایش مبتنی بر شواهد و ارتقای کیفیت خدمات درمانی و پیشگیری تدوین شده است.
ده بیماری هدف در برنامه ثبت و غربالگری
بر اساس اعلامیه وزارت بهداشت، بیماری‌های مشمول این طرح عبارتند از: دیابت، فشار خون، بیماری‌های مزمن تنفسی، سرطان پستان، سرطان دهانه رحم، سرطان روده بزرگ و افزایش چربی خون. انتخاب این ده مورد بر مبنای بار بیماری، شیوع بالا، امکان پیشگیری و غربالگری موثر، و تأثیر مستقیم بر سال‌های زندگی سالم از دست رفته (DALY) صورت گرفته است.
🔗 بیشتر بخوانید: رونمایی از اولین نوشابه خرمای جهان در عربستان + عکس_دانستنی
یکپارچه‌سازی منابع آماری و توسعه داشبوردهای ملی
جندقی تأکید کرد که وزارت بهداشت تنها به ثبت پرونده‌های بیمار اکتفا نمی‌کند، بلکه بر تبادل داده‌ها و یکپارچه‌سازی منابع آماری متنوع تمرکز دارد. در این چارچوب، داده‌ها از سامانه‌های بهداشتی-درمانی، سازمان‌های بیمه، بخش خصوصی و مراکز آموزشی گردآوری شده و در داشبوردهای ملی یکپارچه 흘러 می‌روند. هدف، تولید آمار به‌روز، دقیق و قابل مقایسه برای سیاست‌گذاری مبتنی بر واقعیت‌های میدانی است.
الزام همکاری بخش خصوصی در ثبت داده‌ها
با اشاره به اینکه حدود ۸۵ درصد مراجعات سرپایی در بخش خصوصی انجام می‌شود، جندقی همکاری فعال این بخش را شرط لازم برای کامل بودن سامانه ثبت دانست. وزارت بهداشت تدابیر انگیزشی و قراردادی را برای تشویق بخش خصوصی به رعایت پروتکل‌های ثبت و ارسال آمار تدوین کرده است؛ از جمله امکان خرید خدمات از مراکز خصوصی مشارکت‌کننده. بدون پوشش کامل بخش خصوصی، هر سامانه پایشی دچار کاستی و سوگیری انتخاب خواهد بود.
🔗 بیشتر بخوانید: رابطه بین بی‌مراقبت‌از دندان و خطر سرطان لوزالمعده: یافته‌های جدید
بهره‌گیری از پتانسیل هوش مصنوعی در شناسایی و پیشگیری
وزارت بهداشت با همکاری گروه هوش مصنوعی دانشگاه صنعتی شریف، بستر ملی هوش مصنوعی را برای کاربردهای پزشکی فعال‌سازی کرده است. الگوریتم‌های یادگیری ماشین قادرند الگوهای پنهان در داده‌های کلینیکی و демوگرافیک را كشف کنند، بیماران پرریسک را برای غربالگری اولویت‌بندی نمایند و از تشخیص زودهنگام و مداخله در موقع پشتیبانی کنند. جندقی زیرساخت‌های فنی و داده‌ای لازم را در کشور فراهم ارزیابی کرد.
پایش و ارزشیابی مستمر برای اصلاح مسیر سیاست‌ها
مکانیزم پایش و ارزشیابی عملکرد، ستون فقرات تدوین برنامه‌های وزارت بهداشت معرفی شد. از طریق شاخص‌های کمی و کیفی، تطابق اجرا با برنامه‌ریزی سنجیده شده و انحرافات بلافاصله شناسایی و اصلاح می‌گردند. این چرخه بازخورد، امکان بازنگری سیاست‌ها بر پایه شواهد میدانی را فراهم می‌آورد و پاسخگویی سیستم را در برابر نیازهای سلامت جامعه تضمین می‌کند.
ساماندهی و بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های مردم نهاد
سازمان‌های مردم نهاد حوزه سلامت به عنوان شرکای استراتژیک وزارت بهداشت معرفی شدند. تدوین چارچوب همکاری، تعیین استانداردها و نظارت بر عملکرد این سازمان‌ها، در دستور کار قرار گرفته تا از ظرفیت‌های اجتماعی، داوطلبانه و تخصصی آن‌ها در پیشگیری، آموزش و مراقبت از بیماران بهینه‌سازی شود.
جمع‌بندی: طرح ثبت و غربالگری ده بیماری اولویت‌دار، با تکیه بر یکپارچه‌سازی داده‌ها، مشارکت بخش خصوصی، فناوری هوش مصنوعی و پایش مبتنی بر شاخص، گام اساسی در تحول نظام اطلاعات سلامت و کنترل موثر بیماری‌های غیرواگیر در ایران محسوب می‌شود.
