رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران: حضرت علی (ع) نماد جهانی عدل و انسانیت است
سید رضا رئیسکرمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، در پیام تبریکی به مناسبت عید غدیر خم، این روز را بزرگترین عید اسلامی و «عیداللهالاکبر» توصیف کرد. ایشان تأکید کردند که این مناسبت در میان خانوادههای ایرانی، بهویژه سادات، جایگاه ویژه و ریشهداری دارد.
خاطرات و سنتهای عید غدیر در جامعه ایرانی
رئیسکرمی با اشاره به تجربیات کودکی خود، گفت: «از دوران کودکی در خانواده ما رسم دید و بازدید در عید غدیر و تکریم سادات وجود داشت و اقوام، آشنایان و همسایگان در این روز برای تبریک و تجدید دیدار گرد هم میآمدند.» این بیان نشاندهنده جایگاه عمیق فرهنگی و اجتماعی این عید در بافت زندگی مردم ایران است.
🔗 بیشتر بخوانید: چطور کمبود ویتامینD را در کودکان جبران کنیم
حضرت علی (ع) متعلق به تمام بشر است
وی با بیان اینکه عید غدیر روز آغاز ولایت امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) است، اظهار داشت: «حضرت علی (ع) تنها متعلق به شیعیان یا جهان اسلام نیست، بلکه متعلق به همه انسانیت است و به عنوان نمونه کامل انسان و نماد عدلخواهی شناخته میشود.» این دیدگاه، جایگاه جهانی و فراقومی امام علی (ع) را بر پایه اصول انسانی و عدالت برجسته میسازد.
امید به گسترش امید و همدلی در جامعه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران خاطرنشان کرد که عید غدیر همواره روزی سرشار از شور، نشاط و معنویت برای مردم ایران بوده است. ایشان امیدوارند با برگزاری جشنها و مراسم در تهران و سایر شهرها، برکات این عید باعث افزایش نشاط، تقویت امید و عمیقتر شدن همدلی در میان اقشار مختلف جامعه گردد. رئیسکرمی در پایان آرزوی خیر و برکت برای همه ملت ایران در این روز فرخنده را ابراز داشت.
🔗 بیشتر بخوانید: جانشین های نمک در بهبود طعم غذا چیست؟
منبع: دانشگاه علوم پزشکی تهران
ابعاد معنوی و اجتماعی عید غدیر در ایران
عید غدیر خم نه تنها یک مناسبت دینی، بلکه یک پدیده فرهنگی-اجتماعی ریشهداری در تاریخ ایران است. این روز که با رویداد تاریخی غدیر خم و اعلام ولایت امیرالمؤمنین توسط پیامبر اکرم (ص) همزمان است، از قرنها پیش در تقویم رسمی و غیررسمی ایرانیان جای گرفته و به نمادی از وحدت، محبت و تجدید عهد با ارزشهای عدالت تبدیل شده است. سنتهای رایج در این روز شامل بازدید از سادات و بزرگترها، برگزاری مجالس مدح و ثنا، توزیع نذری و شیرینی در محلات و کوچهها، و برگزاری جشنهای محلی در شهرها و روستاهای سراسر کشور میباشد.
نقش آداب و رسوم در تقویت انسجام اجتماعی
آداب و رسوم عید غدیر، مانند دید و بازدید خانوادگی، صلح و آشتی بین متخاصمان، و کمک به نیازمندان، نقش بسزایی در تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام ملی ایفا میکند. این سنتها فرصتهایی برای تقویت روابط خونی، همسایهگونه و دوستانه فراهم میآورند و حس تعلق و همبستگی را در جامعه عمیقتر میسازند. در سالهای اخیر، سازمانهای غیردولتی، مؤسسات خیریه و Баسیجهای فرهنگی با همکاری شهرداریها و مدیریتهای محلی، برنامههای گستردهای برای گرامیداشت این عید در سطح شهرها و محلات تدوین میکنند که مشارکت گسترده مردم را به دنبال دارد.
دیدگاه علمی و اخلاقی به سیره امیرالمؤمنین (ع)
اظهارات رئیسکرمی درباره جهانی بودن حضرت علی (ع) و بودن او «نماد عدل و انسانیت»، بر پایههای عقلانی و اخلاقی استوار است که فراتر از مرزهای قومی، جغرافیایی و مذهبی فراروی میکند. سیره زندگی امام علی (ع) پر از مواردی است که او را به عنوان الگوی کامل مدیریت، قضاوت، شجاعت، زهد و عدالت اجتماعی معرفی میکند. نهجالبلاغه، مجموعهای از سخنان، خطب و حکمتهای امام، در میان اندیشمندان، فیلسوفان و حقوقدانان جهانی به عنوان یکی از عمدهترین متون اخلاقی-سیاسی بشر شناخته میشود.
عدالت اجتماعی در دیدگاه امام علی (ع)
از منظر امام علی (ع)، عدالت تنها یک شعار سیاسی نیست، بلکه اصل بنیادین حکمرانی و زندگی اجتماعی است. ایشان در نامه مشهور به مالک اشتر، والی مصر، اصول حکومتداری عادلانه را تشریح میفرماید: برقراری امنیت، عدالت در تقسیم بیتالمال، احترام به حقوق اقلیتها، پرهیز از تبعیض نژادی و مذهبی، و پاسخگویی حکام در برابر مردم. این مبانی امروزه در چارچوبهای حقوق بشر، مدیریت عمومی و توسعه پایدار بازتاب یافته و الگوهای نظری برای سیستمهای مدرن حکمرانی فراهم آوردهاند.
علم و دانش در مدرسة علی (ع)
حضرت علی (ع) با عبارت معروف «سلّم العلم» (مرقیه علم) شناخته میشود. تأکید ایشان بر طلب علم، تفکر، استدلال و نقد اندیشه، زمینهساز ظهور یک سنت عقلانی در جهان اسلام شد. دانشگاههای علوم پزشکی و مؤسسات آموزشی امروزی میتوانند از این میراث الهام بگیرند تا فضایی برای تفکر انتقادی، اخلاق پزشکی، و پژوهش مبتنی بر عدالت و کرامت انسانی فراهم آورند. رئیسکرمی به عنوان مدیر یک موسسه علمی-پزشکی، اشاره به این ابعاد نشاندهنده تلاش برای بومیسازی و معاصر کردن آموزههای امام علی (ع) در سیستم آموزش و بهداشت کشور است.
برکات عید غدیر در شرایط کنونی جامعه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به «دغدغههای مختلف» مردم، بر نیاز جامعه به «نشاط، امید و همدلی» تأکید کرد. در شرایطی که جامعه با چالشهای اقتصادی، اجتماعی و روانی روبروست، مناسبتهایی مانند عید غدیر میتوانند به عنوان فرصتهایی برای بازسازی روابط اجتماعی، کاهش استرس جمعی و تقویت تابآوری روانی عمل کنند. مشارکت در مراسم جمعی، کمکهای خیریه، و تمرکز بر ارزشهای مشترک، مکانیزمهایی هستند که از منظر روانشناسی اجتماعی، به کاهش بیاعتمادی و افزایش سرمایه اجتماعی منجر میشوند.
نقش موسسات علمی و پزشکی در ترویج امید
دانشگاههای علوم پزشکی به عنوان مراجع ارائه خدمات بهداشتی-درمانی، آموزش و پژوهش، میتوانند نقش محوری در تحقق اهداف انسانی عید غدیر ایفا کنند. برنامهریزی برای کمپینهای هدیهسازی و مراقبت از بیماران نیازمند، برگزاری کارگاههای مشاوره روانی رایگان، ترویج سبک زندگی سالم، و حمایت از گروههای آسیبپذیر در جامعه، مصادیق عملی «عدل» و «انساندوستی» هستند که امام علی (ع) را نماد آن میدانند. تبدیل این روز به «روز خدمت به انسان» میتواند گامی موثر در جهت تحقق آرمانهای غدیر در عرصه عمل باشد.
جمعبندی: غدیر، پیمانی جاودانه برای عدالت و انسانیت
پیام رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران در عید غدیر ۱۴۰۵، فراتر از یک تبریک رسمی، بیانیهای است بر ضرورت بازگشت به اصول بنیادین عدل، انسانیت و همبستگی. حضرت علی (ع) به عنوان «نماد عدل و انسانیت برای همه جهان»، نه تنها ارثی مذهبی برای شیعیان، بلکه کانونی مشترک برای همه آزادیخواهان، عدالتطلبان و دلسوزان بشر است. گرامیداشت این عید با تمرکز بر ابعاد اخلاقی، اجتماعی و علمی سیره امیرالمؤمنین (ع)، میتواند راهنمایی برای مدیریت بحرانها، تقویت وحدت ملی و ساختن جامعهای عادلانه، سالم و پرامید باشد. امید است که برکات این روز فرخنده، سایهی امید و خیر بر پیشانی همه ایرانیان و بشریت بافریند.
گسترش پیام غدیر در ادبیات و فرهنگ جهانی
تأثیر آموزههای امام علی (ع) و رویداد غدیر خم بر ادبیات، فلسفه و فرهنگ جهانی، موضوعی است که محققان و مستشرقین بزرگی چون جان هال، هنری کوربین، و ویلیم چیتیک به آن پرداختهاند. مفاهیم «ولایت»، «عدالت»، و «انسان کامل» در مدرسة علی (ع) فراتر از مرزهای جغرافیایی، وارد گفتمانهای فلسفی غرب شده و الهامبخش اندیشمندان مدرن گردیده است. ترجمههای متعدد نهجالبلاغه به زبانهای زنده جهان، و برگزاری همایشهای بینالمللی در مورد سیره امیرالمؤمنین (ع) در دانشگاههای مرموق اروپایی و آمریکایی، گواهی بر جهانی بودن این شخصیت تاریخی است.
حضور غدیر در شعر و ادب فارسی
ادبیات فارسی از قرنهای اول تا امروز، پر از اشعار و متونی است که رویداد غدیر و فضایل علی (ع) را بازتاب دادهاند. شاعران بزرگی چون مولانا، سعدی، حافظ، عطار، و سنایی، در آثار خود به ولایت و مقام امام علی (ع) اشاره کرده و از آن به عنوان نماد عشق، حقیقت و عدالت نام بردهاند. این میراث ادبی، بستر فرهنگی را برای درک عمیق مفاهیم غدیر در ضمیر جمعی ایرانیان فراهم آورده و سبب شده تا این عید نه تنها یک رویداد دینی، بلکه یک هویت فرهنگی مشترک باشد.
وظایف دانشگاه علوم پزشکی در تحقق عدالت سلامت
اشاره رئیسکرمی به «نماد عدل و انسانیت» در بافت یک موسسه علوم پزشکی، دلالت بر درک عمیق از پیامدهای عملی این آموزه در حوزه بهداشت دارد. عدالت در سلامت (Health Equity) یکی از اولویتهای اصلی سازمان بهداشت جهانی و سیستمهای بهداشت پیشرفته است. امام علی (ع) در حکمت ۳۴۶ نهجالبلاغه میفرماید: «الناس صنفان: اما أخ لك في الدین، أو نظير لك في الخلق» (مردم دو دستهاند: یا برادر تو در دین، یا همنوع تو در خلقت). این دیدگاه بنیادین، پایهای است برای تدوین سیاستهای بهداشتی که بر اساس نیاز، نه ثروت یا قدرت، خدمات را توزیع کنند.
مصادیق عملی عدالت در نظام بهداشت ایران
دانشگاه علوم پزشکی تهران به عنوان بزرگترین قطب آموزشی-درمانی کشور، میتواند در محوریسازی عدالت سلامت نقش پیشگامانه ایفا کند. این شامل: کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات تخصصی و فوقتخصصی در مناطق کمامکان، حمایت مالی از بیماران سختبیمار و یتیم، توسعه تلفپزشکی و سلامت دیجیتال برای رسالت به مناطق دور افتاده، و آموزش نیروی انسانی متعهد به اخلاق پزشکی و خدمات مبتنی بر کرامت انسانی است. تبدیل عید غدیر به فرصت برای پاسخگویی و بازرسی عملکرد در این موارد، میتواند گامی عملی در راه تحقق «ولایت» به معنای خدمت به خلق باشد.
شور، نشاط و معنویت: سه رکن تابآوری اجتماعی
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران به سه عنصر «شور»، «نشاط» و «معنویت» به عنوان ویژگیهای عید غدیر در ایران اشاره کرد. از منظر روانشناسی مثبت و جامعهشناسی دینی، این سه عامل نقش حیاتی در تابآوری (Resilience) فردی و جمعی دارند. «شور» بیانگر انگیزه و مشارکت فعال، «نشاط» نماد سلامت روان و رضایت از زندگی، و «معنویت» منبع معنابخشی و امید در برابر رنج است. تقویت این اجزا از طریق مراسم جمعی، یادمانهای فرهنگی، و روالهای دینی، استراتژی موثری برای مقابله با ناامیدی، افسردگی و بیاعتمادی اجتماعی است.
نقش رسانهها و فضای مجازی در ترویج فرهنگ غدیر
در عصر حاضر، رسانههای ملی، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال ظرفیت بینظیری برای ترویغ پیامهای غدیر دارند. تولید محتوای خلاقانه، مستند، انیمیشن، پادکست و اینفوگرافیک حول محورهای «عدالت»، «اخوت»، «خدمت»، و «انساندوستی» میتواند مخاطبان جوان و نسل جدید را با زبان و فرمتهای محبوب خود جذب کند. دانشگاه علوم پزشکی تهران میتواند با استفاده از ظرفیتهای ارتباطی خود، کمپینهای آگاهیبخشی سلامت محور با مضامین غدیر راهاندازی نماید.
آیندهنگری: غدیر به عنوان چارچوب توسعه پایدار
اهداف توسعه پایدار (SDGs) سازمان ملل متحد، شامل ۱۷ هدف از جمله از بین بردن فقر، سلامت و رفاه، آموزش باکیفیت، برابری جنسیتی، و کاهش نابرابری، همسو با تعالیم امام علی (ع) در نهجالبلاغه و पत्रهای اوست. عید غدیر میتواند به عنوان یک «چارچوب ارزشی بومی» برای بومیسازی اهداف توسعه پایدار در ایران عمل کند. تدوین «طرح جامع غدیر» در سطح دانشگاهها، شهرداریها و سازمانهای غیردولتی، با شاخصهای قابل سنجش در حوزههای عدالت اجتماعی، سلامت، آموزش و محیط زیست، میتواند این عید را از یک مراسم سالانه به یک جنبش مدنی برای تحول اجتماعی ارتقا دهد.
پیشنهادات عملیاتی برای سالهای آتی
- تاسیس «کاتدرای غدیر عدالت سلامت» در دانشگاه علوم پزشکی تهران برای پایش نابرابریهای بهداشتی و تدوین راهکارهای رفع آن.
- برگزاری «هفته غدیر» با تمرکز بر خدمت به گروههای آسیبپذیر (بیماران एماس، کودکان کار، سالمندان تنها، مهاجرین) به طور سالانه.
- تدوین «آییننامه اخلاق پزشکی مبتنی بر نهجالبلاغه» به عنوان سند مرجع برای دانشجویان و کادرهای درمانی.
- همکاری با سازمان ملل متحد و سازمان بهداشت جهانی برای ارائه «مدل غدیر» به عنوان الگوی بومیسازی عدالت سلامت در سطح منطقه.
در پایان، عید غدیر خم فراتر از یک مناسبت تاریخی، یک فرصت سالانه برای محاسبهی کارکردی (Audit) از میزان تحقق عدل، انسانیت و همبستگی در جامعه است. پیام رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، دعوتی است به همه موسسات، نخبگان و شهروندان تا با الهام از سیره امیرالمؤمنین (ع)، در ساخت ایران و جهانی عادلانه، سالم و پرامید، سهیم باشند. پیروز و مبارک باد این عید بزرگ بر ملت ایران و همه انسانهای آزادیخواه جهان.
