رژیمهای غذایی بسیار کمکالری: اثرات، مزایا و خطرات بر بدن
رژیمهای غذایی بسیار کمکالری (VLCD) برنامههایی هستند که در آنها دریافت انرژی به شدت محدود شده تا کاهش سریع وزن امکانپذیر شود. این رویکرد درمعمول برای افرادی با شاخص توده بدنی (BMI) بالا که به دلایل پزشکی — مانند پیش از عمل جراحی — نیازمند از دست دادن سریع وزن هستند، و همیشه تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه تدوین میگردند. در این روش از جایگزینهای غذایی، مکملها یا وعدههای بسیار سبک به جای غذاهای معمول استفاده میشود.
آیا رژیمهای بسیار کمکالری بیخطر هستند؟
این رژیمها برای همه افراد مناسب نیستند. بر اساس گزارشهای «وبامدی» (WebMD)، افراد با BMI بالاتر از ۳۰ میتوانند با این روش هفتهای ۱.۳ تا ۲.۲ کیلوگرم وزن کم کنند که در دوازده هفته میانگین ۲۰ کیلوگرم کاهش وزن را محقق میسازد. کاهش تنها ۵ درصد از وزن بدن میتواند دیابت، فشار خون بالا و کلسترول را بهبود بخشد، اما در درازمدت این رژیمها برتری قابلتوجهی بر برنامههای غذایی متعادل و پایدار ندارند. بنابراین پس از اتمام دوره درمان، تغییر سبک زندگی به سمت تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم الزامی است.
🔗 بیشتر بخوانید: تصویری غیرمنتظره از چند حاجی فیروز در خیابان + عکس
خطرات و عوارض جانبی احتمالی
- سنگ کیسه صفرا: کاهش سریع وزن احتمال بروز سنگ کیسه صفرا را افزایش میدهد، بهویژه در رژیمهای بسیار کمچرب که تخلیه کیسه صفرا را مهار میکنند.
- کمبود مواد مغذی: محدود کردن کالری به ۸۰۰ واحد یا کمتر، تامین کامل ویتامینها، مواد معدنی و سایر نیازمندیهای حیاتی را دشوار میسازد.
- از دست رفتن توده عضلانی: بدون مصرف پروتئین مناسب و ورزش مقاومتی، رژیمهای VLCD میتوانند تحلیل عضله را تسریع کنند.
- مشکلات قلبی-عروقی: اگرچه در ابتدا برخی شاخصهای سلامت قلب بهبود مییابند، مطالعاتی افزایش موقت چربی عضله قلب و تغییرات کارکردی را گزارش کردهاند.
- عوارض عمومی: خستگی، سردرد، سرگیجه، ریزش مو، یبوست و عدم تحمل سرما از شایعترین عوارض هستند.
- بازگشت وزن (یویو): یکی از چالشهای اصلی، افزایش مجدد وزن پس از رژیم است، مخصوصاً اگر عادات غذایی سالم جایگزین نشوند.
- تشدید بیماریهای پیشین: این رژیمها میتوانند شرایط پزشکی موجود را وخیمتر کنند و منجر به اختلال توازن الکترولیت و обезhydrated شدن شوند.
ضرورت نظارت پزشکی
با توجه به خطرات ذکرشده، اجرای رژیمهای بسیار کمکالری باید کاملاً تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه معتبر انجام شود. همچنین پس از پایان دوره، تدوین یک برنامه غذایی متعادل و پایدار برای حفظ وزن به دستآمده، اهمیت حیاتی دارد.
