نقش تمرینات موثر در حفظ سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از استئوپوروز
پوکی استخوان یا استئوپوروز یکی از چالش‌های عمده سلامت عمومی در جامعه سالمند ایران محسوب می‌شود. دکتر غلامرضا حاج ولیئی، عضو هیات علمی دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی همدان و رئیس انجمن فیزیوتراپی استان همدان، با اشاره به شیوع بالای این بیماری، بر ضرورت مداخلات پیشگیرانه و برنامه‌های توانبخشی علمی تأکید کرد. با افزایش امید به زندگی و رو به رشد بودن جمعیت سالمندان، توجه به استراتژی‌های پیشگیری از شکستگی‌های استخوانی مهم‌تر از پیش شده است.
تأثیر تمرینات مقاومتی، تحمل وزن و تعادلی بر استخوان‌سازی
به بیان دکتر حاج ولیئی، فعالیت‌های بدنی هدفمند — به‌ویژه تمرینات مقاومتی، تحمل وزن و حرکات تعادلی — نقش بسزایی در تحریک استخوان‌سازی، افزایش قدرت عضلانی و کاهش خطر شکستگی ایفا می‌کنند. پیاده‌روی منظم، تمرین با وزنه‌های سبک و حرکات اصلاحی تعادل، نه تنها استخوان‌ها را تقویت می‌کنند، بلکه هماهنگی عصبی-عضلانی را بهبود بخشیده و احتمال زمین‌خوردگی در سالمندان را به شدت کاهش می‌دهند.
🔗 بیشتر بخوانید: چطور از شر خارش پوست سر راحت شویم؟_دانستنی
شواهد علمی: کند کردن روند افت تراکم استخوانی
تحقیقات متعدد جهانی نشان داده‌اند که برنامه‌های تمرینی منظم و برنامه‌ریزی‌شده می‌توانند روند کاهش تراکم استخوان را در نواحی حساس چون ستون فقرات و لگن کند کنند. فیزیوتراپی، با ترکیب آموزش، تمرینات هدفمند و نظارت تخصصی، به افراد کمک می‌کند تا ضمن حفظ تحرک، از بروز شکستگی‌های ناشی از استئوپوروز پیشگیری نمایند.
برنامه‌های توانبخشی جامع: فراتر از تمرین فیزیکی
دکتر حاج ولیئی تأکید کرد که توانبخشی جامع تنها به حرکات بدنی محدود نمی‌شود، بلکه اصلاح رفتارهای پرخطر و عادات تغذیه‌ای را نیز در بر می‌گیرد. مصرف کافی کلسیم و ویتامین دی، پرهیز از دخانیات و الکل، و نگهداری وزن بدن در محدوده سالم، از ارکان مکمل پیشگیری در کنار فیزیوتراپی هستند.
🔗 بیشتر بخوانید: ۱۰ خاصیت این ماده مغذی که جانشین عالی برای گوشت است_دانستنی
ارزیابی فردی و طراحی برنامه اختصاصی
در فیزیوتراپی، بررسی دقیق حالت حرکتی، قدرت عضلانی و تعادل هر بیمار، امکان طراحی یک پروتکل تمرینی شخصی‌سازی شده را فراهم می‌کند. تمرینات تعادل و انعطاف‌پذیری، در کنار آموزش نحوه انجام صحیح حرکات روزمره، برای سالمندان تأثیرگذاری بسیار بالایی دارد و مانع از تعداد زیادی از سقوط‌ها می‌شود.
توانبخشی چندبعدی: آموزش، تغذیه و امنیت محیط زندگی
رویکرد چندبعدی توانبخشی شامل آموزش بیماران و خانواده‌ها درباره فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی مناسب و رعایت نکات ایمنی در محیط زندگی است. این رویکرد آگاهی و مشارکت فعال افراد در مراقبت از سلامت استخوانی خود را تقویت می‌کند. برگزاری جلسات گروهی توانبخشی نیز علاوه بر اثرات جسمانی، به بهبود روحیه، کاهش افسردگی و تقویت روابط اجتماعی در سالمندان کمک می‌کند.
فیزیوتراپی: ابزاری پیشگیرانه، نه تنها درمانی
دکتر حاج ولیئی پافشارد که فیزیوتراپی تنها برای درمان بیماری‌ها نیست، بلکه ابزاری موثر برای پیشگیری از ناتوانی‌های حرکتی و کاهش کارکرد در دوران سالمندی محسوب می‌شود. اجرای منظم تمرینات هدفمند در کنار سبک زندگی سالم، می‌تواند از بروز استئوپوروز پیشگیری کند یا پیشرفت آن را به میزان قابل توجهی مهار نماید.
لزوم ادغام فیزیوتراپی در برنامه‌های سلامت سالمندان
به باور ایشان، رویکرد علمی و پیشگیرانه مبتنی بر توانبخشی باید در اولویت برنامه‌های سلامت سالمندان قرار گیرد. ادغام خدمات فیزیوتراپی در سیستم‌های بهداشتی و آموزشی کشور، می‌تواند بار بیماری ناشی از پوکی استخوان را کاهش داده و کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر را ارتقا بخشد.
