هنگامی هراس مهمان خواب می‌بشود؛ رازهای نهان بختک_دانستنی

به نقل از بهداشت نیوز،  تعداد بسیاری از افراد دست‌کم یک‌بار در زندگی خود حالتی را توانایی کرده‌اند که در آن نمی توانند حرکت کنند، سخن بزنند یا حتی فریاد بکشند، در حالی که کاملاً هوشیار می باشند. این حالت که در فرهنگ عامه به «بختک» معروف است، زیاد تر با هراس شدید، حس خفگی و دیدن تصاویر یا شنیدن صداهای شگفت همراه می‌بشود. به همین علت، تعداد بسیاری آن را به نیروهای ماورایی، جن یا خواب‌های شگفت نسبت خواهند داد. اما علم پزشکی توضیحی کاملاً منطقی و قابل‌فهمیدن برای این اتفاق دارد و آن را «فلج خواب» می‌نامد.

نقش خواب در ابراز بختک

برای فهمیدن بختک، ابتدا باید با سازوکار خواب آشنا شویم. خواب انسان از چند مرحله راه اندازی شده است که با اهمیت ترین آن‌ها مرحله‌ای به نام «خواب REM» است. در این مرحله، مغز زیاد فعال می‌بشود و زیاد تر رؤیاها در همین زمان شکل می‌گیرند. هم‌زمان با فعال شدن مغز، بدن به‌طور طبیعی دچار نوعی فلج موقت می‌بشود تا فرد زمان خواب حرکات رؤیای خود را انجام ندهد. این مکانیسم دفاعی بدن، کاملاً طبیعی و الزامی است.

مشکل وقتی اغاز می‌بشود که فرد پیش از آخر این مرحله، بیدار بشود. در این حالت، مغز از خواب خارج شده اما بدن تا این مدت در حالت فلج باقی مانده است. نتیجه این ناهماهنگی، توانایی بختک است.

چطور بختک اتفاق می‌افتد؟

بختک وقتی رخ می‌دهد که فرد در مرز بین خواب و بیداری گیر می‌کند. مغز مطلب بیداری را دریافت کرده اما عضلات تا این مدت فرمان حرکت نمی‌گیرند. فرد فهمید اطراف خود می‌بشود، صداها را می‌شنود و حتی نور را می‌بیند، اما توانایی حرکت یا سخن بگویید ندارد.

این حالت طبق معمولً چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد و سپس به‌طور ناگهانی آخر می‌یابد. هرچند زمان آن مختصر است اما به علت حس ناتوانی و هراس، برای فرد زیاد طویل و آزاردهنده به نظر می‌رسد.

نشانه‌ها و علائم رایج بختک

بختک طبق معمولً با مجموعه‌ای از نشانه‌های اشکار همراه است که در بین زیاد تر افراد مشترک است. با اهمیت ترین این علائم، ناتوانی در حرکت دادن بدن یا سخن بگویید کردن است. فرد امکان پذیر تلاش کند فریاد بزند یا تکان بخورد اما موفق نشود.

یکی دیگر از نشانه‌های رایج، حس سختی روی قفسه سینه است. تعداد بسیاری از افراد فکر می‌کنند چیزی روی آن‌ها نشسته یا راه تنفسشان بسته شده است. این حس، یکی از دلایل مهم هراس شدید زمان بختک است.

این چنین برخی افراد دچار توهمات دیداری یا شنیداری خواهد شد. دیدن سایه‌های تاریک، شنیدن صداهای شگفت یا حس وجود فردی ناشناس در اتاق از جمله این توهمات است. این توانایی‌ها علتشده در فرهنگ‌های گوناگون، بختک به موجودات فراطبیعی نسبت داده بشود.

چرا برخی افراد زیاد تر دچار بختک خواهد شد؟

همه انسان‌ها امکان پذیر بختک را توانایی کنند، اما برخی افراد زیاد تر در معرض آن می باشند. یکی از با اهمیت ترین عوامل، بی‌نظمی در خواب است. کم‌خوابی، شب‌بیداری، تحول مداوم ساعت خواب و کارهای شیفتی، گمان ابراز این اتفاق را افزایش می‌دهد.

استرس و اضطراب نیز نقش مهمی دارند. فشارهای روحی، نگرانی‌های مداوم و مشکلات روانی می‌توانند نظم طبیعی خواب را بر هم بزنند و عرصه بختک را فراهم کنند. این چنین مصرف زیاد کافئین، نوشیدنی‌های انرژی‌زا یا الکل، به‌اختصاصی در ساعات پایانی شب، از عوامل تشدیدکننده این حالت می باشند.

برخی تحقیقات مشخص می کند خوابیدن به پشت نیز می‌تواند گمان بختک را افزایش دهد، چون در این حالت، اختلالات تنفسی و ناهماهنگی خواب زیاد تر رخ می‌دهد.

مقدار شیوع بختک در جامعه

بر پایه پژوهش‌های علمی، درصد قابل توجهی از مردم در طول زندگی خود حداقل یک بار بختک را توانایی می‌کنند. آمارها مشخص می کند بین ۸ تا ۵۰ درصد افراد امکان پذیر با این اتفاق مواجه شوند. این اختلاف آماری به تفاوت سبک زندگی، شرایط روانی و فرهنگی جوامع گوناگون مربوط است.

نوجوانان، دانشجویان و جوانان به علت استرس تحصیلی، کم‌خوابی و منفعت گیری زیاد از تلفن همراه، زیاد تر در معرض بختک قرار دارند. با این حال، توانایی بختک به‌تنهایی نشانه بیماری خاصی نیست.

ربط بختک با سلامت روان

بختک به‌خودی‌خود یک بیماری روانی محسوب نمی‌بشود. تعداد بسیاری از افراد سالم و بدون مشکل خاصی، آن را توانایی می‌کنند. با این حال، در افرادی که دچار اضطراب شدید، افسردگی، اختلال استرس بعد از سانحه یا بی‌خوابی مزمن می باشند، گمان ابراز آن زیاد تر است.

در این چنین شرایطی، بختک می‌تواند به عاملی برای تشدید نگرانی و هراس تبدیل بشود و چرخه‌ای معیوب تشکیل کند. هراس از بختک علتبدخوابی می‌بشود و بدخوابی نیز گمان بختک را افزایش می‌دهد.

تشخیص و مراجعه به پزشک

در زیاد تر موارد، بختک نیازی به درمان پزشکی ندارد و تنها با اصلاح سبک زندگی کنترل می‌بشود. پزشکان طبق معمولً بر پایه شرح حال بیمار و توصیف توانایی‌ها، این اتفاق را تشخیص خواهند داد.

اگر بختک به‌طور مکرر، شدید یا همراه با خواب‌آلودگی روزانه، خستگی مفرط یا مشکلات تنفسی باشد، امکان پذیر پزشک بازدید‌های بیشتری انجام دهد. در برخی موارد خاص، آزمایش خواب برای بازدید دقیق‌تر الگوی خواب تجویز می‌بشود.

راهکارهای علمی برای پیشگیری

خوشبختانه، با مراعات چند اصل ساده می‌توان گمان بختک را تا حد بسیاری افت داد. اولین و با اهمیت ترین مسئله، داشتن برنامه منظم خواب است. خوابیدن و بیدار شدن در ساعت اشکار، به تنظیم ساعت زیستی بدن پشتیبانی می‌کند.

افت استرس نیز نقش مهمی دارد. تمرین‌های تنفسی، مدیتیشن، پیاده‌روی، ورزش سبک و پرهیز از فکر کردن به مشکلات قبل از خواب، می‌تواند کیفیت خواب را بهبود دهد. این چنین بهتر است حداقل دو ساعت قبل از خواب از مصرف قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی‌های انرژی‌زا خودداری بشود.

تحول حالت خواب و پرهیز از خوابیدن به پشت نیز برای برخی افراد سودمند است. منفعت گیری کمتر از تلفن همراه و تلویزیون پیش از خواب، محیط آرام و تاریک و تهویه مناسب اتاق خواب، از دیگر عوامل مؤثر می باشند.

باورهای نادرست درمورد بختک

در تعداد بسیاری از فرهنگ‌ها، بختک به موجودات نامرئی، جادو یا نیروهای شیطانی نسبت داده می‌بشود. این باورها ریشه در ناآگاهی و هراس انسان از اتفاق‌های ناشناخته دارد. علم پزشکی به‌طور قاطع نشان داده که بختک نتیجه کارکرد طبیعی مغز در شرایط خاص است و هیچ ارتباطی با امور فراطبیعی ندارد.

پذیرفتن این حقیقت علمی می‌تواند به افت هراس افراد پشتیبانی و از اضطراب بی‌مورد جلوگیری کند.

بختک، ترسناک اما بی‌خطر

بختک توانایی‌ای واقعی، شایع و کاملاً علمی است که در تاثییر ناهماهنگی موقت بین مغز و بدن زمان خواب رخ می‌دهد. هرچند امکان پذیر زیاد ترسناک باشد، اما طبق معمولً خطری برای سلامت جسمی ندارد. با تنظیم خواب، افت استرس و اصلاح سبک زندگی، می‌توان گمان ابراز آن را به مقدار بسیاری کم کرد.

آگاهی درمورد ماهیت واقعی بختک، با اهمیت ترین راه برای مقابله با هراس ناشی از آن است. هنگامی بدانیم این اتفاق نشانه بیماری یا وجود نیروهای ناشناخته نیست، می‌توانیم با اسایش بیشتری آن را مدیریت کنیم و کیفیت خواب و زندگی خود را بهبود ببخشیم.