تصاویر تاریخی از پمپ بنزین کارخانه قند اصفهان در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی
تصاویر تاریخی از پمپ بنزین کارخانه قند اصفهان در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی, کارخانه قند اصفهان به عنوان یکی از قدیمیترین و پراهمیتترین واحدهای صنعتی ایران، نه تنها در تولید شکر بلکه در توسعه زیرساختهای منطقه نقش بسزایی ایفا کرده است. در سالهای ۱۳۴۰ خورشیدی، این مجتمع صنعتی دارای یک پمپ بنزین اختصاصی بود که نیازهای سوختی ماشینآلات، کامیونهای حمل و نقل و خودروییهای کارکنان و مدیران را تأمین میکرد.
نقش پمپ بنزین در چرخه تولید صنعتی در دهه ۱۳۴۰، حمل و نقل سنگین و ماشینآلات کشاورزی و کارخانهای به شدت به سوختهای فسیلی وابسته بودند.
این پمپ معمولاً تحت نظارت مستقیم بخش خدمات یا انبارداری کارخانه اداره میشد و توزیع سوخت با مجوزهای کتبی و کنترل دقیق انجام میگرفت. معماری و تجهیزات پمپهای بنزین آن دوره پمپهای بنزین سالهای ۱۳۴۰ در ایران معمولاً از نوع ایستگاههای خدماتی ساده با یک یا دو نازل (نازل بنزین و گاهی گازوئیل) بودند. بدنه آنها اغلب فلزی و به رنگهای استاندارد قرمز، سفید یا نارنجی بود.
الها به صورت مکانیکی (دستی یا با موتور الکتریکی ساده) کار میکرد و نمایشگر حجم و قیمت به صورت آنالوگ (چرخدندهای) بود.
حیات اجتماعی و اداری در اطراف پمپ بنزین پمپ بنزین کارخانه تنها مکان توزیع سوخت نبود، بلکه یک نقطه ملاقات غیررسمی برای رانندگان کامیونهای باربری قند، تراکتوریستهای مزارع چغندری، و کارکنان وردیاتی بود. در صبحهای سرد زمستانی اصفهان، رانندگان در صف پمپ بنزین چای مینوشیدند، اخبار کارخانه را تبادل میکردند و برنامههای روزانه حمل قند به انبارهای مرکزی را هماهنگ میکردند.
این فضا بخشی از حافظه جمعی کارکنان قدیمی کارخانه قند اصفهان محسوب میشود. تحول از پمپهای داخلی به ایستگاههای عمومی با گسترش شبکه راههای اصفهان و افزایش تعداد خودروییهای شخصی در دهههای بعد، نیاز به پمپهای بنزین اختصاصی داخل کارخانهها کم شد و بسیاری از آنها از کار افتادند یا به ایستگاههای عمومی شهر متصل شدند.
امروزه، جایگاه آن پمپ بنزین قدیمی در کارخانه قند اصفهان، تنها در عکسهای سیاهوسفید آرشیوی و خاطرات بازنشستگان زنده است. این تصاویر نمادینی از دوران صنعتیسازی اولیه ایران و خودکفایی واحدهای تولیدی در تامین نیازهای عملیاتی خود هستند. ارزش تاریخی و مستندسازی بصری مجموعه عکسهای پمپ بنزین کارخانه قند اصفهان در سال ۱۳۴۰، منبع ارزشمندی برای پژوهشگران تاریخ صنعت، معماری صنعتی و جامعهشناسی کار در ایران است.
این تصاویر نشاندهنده سطح تکنولوژی، برندینگ نفت، و مدیریت لوجستیک در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی هستند. حفظ و بایگانی این اسناد بصری، به درک روند توسعه صنعت شکر و زیرساختهای انرژی در ایران کمک میکند.
