كشف بیسابقه: نخستین عکس مستقیم از لحظه تولد سیاره منتشر شد
اخترشناسان برای نخستین بار موفق شدند تصویری مستقیم از یک سیاره نوزاد ثبت کنند که در میان حلقههای غبار و گاز یک ستاره جوان در حال شکلگیری قرار دارد.
یک تیم پژوهشگران بینالمللی با بهرهگیری از پیشرفتهترین ابزارهای تصویربرداری تطبیقی، توانستند فرایند تولد سیاره را بهصورت مستقیم رصد نمایند. در این تحقیق، جریان گاز هیدروژنی که به سطح این جرم تازهمتولد سرازیر میشود، ردیابی گردید؛ کشفی که از منظر جامعه علمی یک «لحظه تاریخی» تلقی میشود.
🔗 بیشتر بخوانید: پروژه *Q چیست؟ هوش مصنوعی محرمانه OpenAI که بشر را تهدید میکند
این کشف در منظومه ستارهای WISPIT-2 محقق شده است؛ محلی که حلقههای متعدد غبار و گاز، شکافهایی را شکل دادهاند. اخترشناسان از پیش این شکافها را نشانه وجود سیارات پنهان میدانستند، اما تا کنون مدرک قاطعی برای تأیید این فرضه وجود نداشت. اکنون عکس جدید نشان میدهد که یک سیاره در فاصلهای دور از ستاره میزبان، درست در مرکز یکی از این شکافها در حال تولد است.
این سیاره که نام WISPIT 2b را گرفته، جرمی معادل پنج برابر جرم مشتری دارد و در فاصلهای معادل ۵۶ واحد نجومی از ستاره خود قرار گرفته است.
🔗 بیشتر بخوانید: کشف فسیل یک دلفین باستانی غولپیکر در جنگلهای آمازون + عکس_دانستنی
ابزارهای بهکاررفته برای ثبت تصویر تولد سیاره
این تیم پژوهشی به رهبری «لرد کلوز» (Laird Close) از دانشگاه آریزونا و «ریچل ون کاپلِوین» (Richelle van Capelleveen) از رصدخانه لیدن هلند، از چندین تلسکوپ قدرتمند از جمله تلسکوپ ماژلان (Magellan Telescope) در شیلی، تلسکوپ دوقلو بزرگ آریزونا و تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا استفاده کردند. ابزار کلیدی این پروژه، سامانه MagAO-X بوده که با اصلاح اغتشاشات جوی، امکان ثبت نوری به نام H-alpha را فراهم آورده است. این نور مخصوص زمانی نمایان میشود که گاز هیدروژن با شدت بالا به سطح سیاره برخورد کرده و پلاسما تشکیل دهد.
کلوز توضیح میدهد:
«وقتی سیارات شکل میگیرند و رشد مییابند، گاز هیدروژن را از محیط اطراف خود جذب میکنند. در لحظهای که این گاز همانند یک آبشار عظیم از فضا به سطح آنها برخورد میکند، پلاسما بسیار داغی تشکیل میشود که تابش اختصاصی H-alpha را ساطع میکند. MagAO-X بهصورت خاص برای شناسایی گاز هیدروژن در حال سقوط بر پیشسیارهها طراحی شده تا بتوانیم آنها را آشکار سازیم.»
به باور پژوهشگران، این کشف نه تنها یک معما کهن در مورد منشأ شکافهای حلقههای غبار را حل میکند، بلکه تصویری زنده از رویدادی را ارائه میدهد که ۴.۵ میلیارد سال پیش در منظومه شمسی ما رخ داده است. آنها میگویند سیاره تازهکشفشده شباهت زیادی به مشتری و زحل جوان دارند، هرچند پرجرمتر و دورتر از ستاره میزبان خود هستند.
یافتههای این مطالعه در نشریه The Astrophysical Journal Letters منتشر شده است.
