دو عامل کلیدی افزایش عمر باکیفیت در زنان: تغذیه و تحرک؛ آمارهای هشداردهنده چاقی و بیماریهای مزمن
دو عامل کلیدی افزایش عمر باکیفیت در زنان تغذیه و تحرک؛ آمارهای هشداردهنده چاقی و بیماریهای مزمن, دکتر ملیحه کیانفر، رییس اداره سلامت میانسالان و مادران وزارت بهداشت، با تأکید بر نقش محوری سلامت زنان در سلامت جامعه، اعلام کرد که زنان نزدیک به نیمی از جمعیت کشور را تشکیل میدهند و دقت به سلامت آنان ضرورتی انکارناپذیر است.
ایشان در تشریح وضعیت سلامتی زنان در گروه سنی ۳۰ تا ۵۹ سال، که بیشترین جمعیت فعال زنانه را در بر میگیرد، به ۷ عامل اصلی مرگومیر در این قشر اشاره کرد. بیشترین علل مرگومیر در زنان ۳۰ تا ۵۹ ساله بر اساس مستندات وزارت بهداشت، مهمترین عوامل مرگ در زنان میانسال عبارتند از بیماریهای ایسکمیک قلبی، سرطان پستان، سکته مغزی، دیابت، حوادث ترافیکی، بیماریهای ناشی از فشار خون بالا و سرطان روده بزرگ.
ی زنان تأکید کرد تغذیه سالم و تحرک بدنی کافی.
ایشان افزایش سطح سواد سلامت، بهویژه در میان زنان، را الزامی دانست تا بتوانند انتخابهای آگاهانهتری برای سبک زندگی خود داشته باشند. آمار نگرانکننده چاقی و اضافه وزن در زنان ایرانی نتایج پیمایش عوامل خطر بیماریهای غیرعفونی سال ۱۴۰۰ نشان میدهد که ۳۱ درصد زنان ایرانی چاق هستند و ۲۸ درصد اضافه وزن دارند. به عبارت دیگر، ۷۲ درصد زنان کشور با چاقی یا اضافه وزن روبرو هستند.
حقیقت علمی برخلاف باورهای رایج این مسئله تنها مختص شهرها نیست و زنان در تمام نقاط کشور، از شهر تا روستا، درگیر این چالش شدهاند. در گروه سنی ۴۴ تا ۵۴ ساله، یک از هر پنج زن (۲۱ درصد) و در گروه ۵۵ تا ۶۴ ساله، ۲۰ درصد دچار چاقی هستند. کمتحرکی، وبای پنهان جامعه زنان آمارها حاکی از آن است که ۵۷.۷ درصد زنان ایرانی فعالیت فیزیکی ناکافی دارند (کمتر از ۱۵۰ دقیقه در هفته).
فعالیت بدنی منظور آن حرکتی است که ضربان قلب را افزایش دهد، مانند پیادهروی سریع یا دویدن متوسط. دکتر کیانفر توضیح داد که تقویت عضله قلب از طریق ورزش، پمپاژ بهتر خون و کنترل فشار خون را تضمین میکند. انتشار دیابت و فشار خون بالا بر اساس گزارشها، ۱۴.۷ درصد زنان ایرانی مبتلا به دیابت و ۳۳ درصد آنها سابقه فشار خون بالا دارند.
این شیب رو به افزایش در سنین بالاتر بهطوری است که ۵۱ درصد زنان ۵۵ تا ۶۴ ساله با فشار خون بالا زندگی میکنند یا سابقه آن را داشتهاند. نیاز به زیرساختهای ورزشی مخصوص بانوان با توجه به بافت فرهنگی کشور، بسیاری از زنان از ورزش در پارکها و فضاهای عمومی خودداری میکنند.
رییس اداره سلامت میانسالان بر لزوم فراهمسازی امکانات ورزشی استاندارد، در دسترس و مخصوص بانوان در سطح شهر و روستا تأکید کرد تا زنان بتوانند تحرک بدنی را در برنامه روزانه خود اولویت قرار دهند. پیشگیری اولویت اول؛ کاهش بار اقتصادی و افزایش عمر سالم وزارت بهداست بر اصل پیشگیری بر درمان اصرار دارد.
دکتر کیانفر توصیه کرد که زنان هزینههای غیرضروری را کاهش داده و به جای آن در ورزش سرمایهگذاری کنند، چرا که این رویکرد علاوه بر افزایش عمر باکیفیت، بار اقتصادی بر سیستم سلامت را نیز کاهش میدهد. مراکز جامع سلامت خدمات رایگان برای همه همه اقشار جامعه، نه تنها زنان، میتوانند با مراجعه به مراکز جامع سلامت سراسری کشور، از وضعیت سلامتی خود آگاه شوند.
خدمات شامل آزمایشات، پایشها، مشاورههای تغذیه، سلامت روان، کنترل وزن، غربالگری و پیشگیری از بیماریها بهصورت رایگان ارائه میشود. راهاندازی پرونده الکترونیک سلامت و مراجعه به این مراکز، گام اول شناخت و مدیریت ریسکهای سلامتی است. نقش حیاتی زنان در سیاستهای کلان و جوانی جمعیت دکتر کیانفر بر نقش کلیدی زنان در اجرای سیاستهای بالادستی، از جمله سیاستهای جوانی جمعیت، تأکید کرد.
زنی که از سلامت جسمی و روانی مطلوب برخوردار باشد، میتواند نسل سالمی را به دنیا آورده و پرورش دهد. راهنمای کامل غربالگریهای حیاتی برای زنان غربالگری سرطان پستان خودمعاینه ماهانه در دوران باروری، پس از پایان عادت ماهیانه و در یائسگی. ماموگرافی اولین ماموگرافی پس از ۴۰ سالگی (در عدم سابقه خانوادگی و معاینه طبیعی) و سپس هر ۲ سال یکبار.
در صورت مشاهده تغییرات پوست، توده یا ترشح، مراجعه فوری به مراکز سلامت یا پزشک ضروری است. غربالگری سرطان دهانه رحم پاپ اسمیر پس از اولین مراجعه زن متاهل و بر اساس پروتکل، در صورت طبیعی بودن هر ۳ سال یکبار. تست HPV در صورت انجام بهصورت خصوصی و نتیجه طبیعی، تکرار هر ۱۰ سال یکبار توصیه میشود (اکنون در شبکه بهداشت در دسترس نیست). غربالگری سرطان روده بزرگ افراد با سابقه خانوادگی از ۴۵ سالگی با آزمایش خون مخفی در مدفوع.
افراد بدون سابقه خانوادگی از ۵۰ سالگی با آزمایش خون مخفی در مدفوع. در صورت مثبت بودن، انجام آزمایشهای تکمیلی و کلونوسکوپی الزامی است. مدیریت یائسگی و پیشگیری از عوارض یائسگی با علائم و عوارض هورمونی همراه است. زنان باید تحت نظر ماما یا پزشک قرار گیرند تا از عوارض پس از یائسگی مانند پوکی استخوان و سرطان پستان پیشگیری کنند.
سلامت، یک موضوع ملی و بینبخشی رییس اداره میانسالان تأکید کرد که بسیاری از مولفههای موثر بر سلامت در حوزه اختیارات وزارت بهداشت نیستند؛ بنابراین سلامت موضوعی ملی است که نیازمند همکاری همه ارگانها و نهادها برای حفظ سلامتی مردم میباشد.
