مکانیزم شکلگیری استرس و اضطراب در بدن و راهکارهای مدیریت موثر
مکانیزم شکلگیری استرس و اضطراب در بدن و راهکارهای مدیریت موثر, استرس و اضطراب تنها احساسات روانی نیستند، بلکه فرآیندهای فیزیولوژیکی پیچیدهای هستند که در صورت مزمن شدن، میتوانند بुनیان سلامت جسمانی و روانی را لرزاند. دکتر رضا شمآبادی، متخصص روانپزشکی، در گفتگو با خبرگزاری بهداشت نیوز، به تشریح مکانیزم شکلگیری این هیجانات منفی و راهکارهای مقابله با آنها پرداخته است.
چگونه افکار و هیجانات سرکوبشده به بیماریهای جسمی تبدیل میشوند؟ بر اساس پژوهشهای علمی، افکار بیفایده و هیجاناتی نظیر استرس، خشم و غم که به صورت مداوم در درون فرد انباشته میشوند، میتوانند بر ژنها و سیستمهای مختلف بدن غلبه کنند.
در قالب علائم جسمانی ابراز مییابد.
نشانههای تجمع استرس در اعضای مختلف بدن دکتر شمآبادی اشاره میکند که استرسهای درونی در بدن چرخش میکنند و در نواحی مختلفی نظیر سر، قفسه سینه، سیستم گوارشی، دستها و پاها به صورت درد و انزعاج جسمی ظاهر میشوند.
مقابله شوقمحور در برابر مسئلهمحور تحقیقات نشان میدهد که بهترین روش برای مدیریت استرس، روش مسئلهمحور است.
در روش شوقمحور، فرد تنها سعی میکند از رنج لحظهای فرار کند یا آن را سرکوب نماید، که این کار فرد را در یک دور باطل میاندازد و باعث تکرار افکار منفی، رفتارهای معیوب و تقویت استرس میشود. در مقابل، رویکرد مسئلهمحور به معنای مدیریت هوشمندانه هیجانات، درک پیام آنها و سپس حل منطقی عامل استرسزا است.
تکنیکهای عملیاتی برای کاهش استرس و پیشگیری از اضطراب برای خروج از چرخه استرس و پیشگیری از تبدیل آن به اضطراب و تحریکپذیری بیش از حد، ترکیب روشهای زیر توصیه میشود تکنیکهای ذهنبدنی مدیتیشن، ریلکسیشن (تنفس دیافراگمی، اسکن بدنی، آرامسازی عضلانی پیشرونده). فعالیت بدنی منظم پیادهروی تند، ورزشهای هوازی، نرمش و حضور در باشگاه حداقل چهار ساعت در هفته.
زیستن در زمان حال تمرکز بر لحظه جاری به جای رومینیت بر گذشته یا نگرانی از آینده. بازبینی روزانه اختصاص زمان در پایان روز برای پردازش استرسهای تجربه شده. مرز بین خشم سالم و خشم تخریبی خشم در جوهر یک هیجان حفاظتی و کارآمد است که به برقراری مرزها و حفظ حریم خصوصی کمک میکند. اما وقتی استرس تجمع یابد، خشم به اضطراب و تهیجپذیری تبدیل میشود.
در این حالت، فرد در برابر محرکهای جزئی (صداها، رفتارهای دیگران) عکسالعملهای پرخاشگرانهی جسمی و کلامی نشان میدهد که فراتر از خشم طبیعی است. اگر اطرافیان به شما بگویند که به سرعت رنجیده و حساس شدهاید، زمان آن رسیده که علاوه بر تکنیکهای خودمراقبتی، از مشاوره روانشناسی و در صورت لزوم روانپزشکی و دارودرمانی بهره بگیرید.
مدیریت استرس، مهارتی است که با آگاهی و تمرین قابل کسب است و مانع از تبدیل هیجانات موقت به بیماریهای مزمن میشود.
